Σε μια αποκάλυψη που φέρνει στο φως το παρασκήνιο των διπλωματικών κινήσεων της Ουάσιγκτον, το ισραηλινό δίκτυο Channel 12 μετέδωσε τις λεπτομέρειες του σχεδίου που προτείνει ο Ντόναλντ Τραμπ για την παύση των εχθροπραξιών με το Ιράν. Το έγγραφο, το οποίο περιλαμβάνει 14 (ή κατά άλλες πηγές 15) αυστηρά σημεία, αποτελεί το πλαίσιο πάνω στο οποίο η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να «κλειδώσει» μια συμφωνία-πακέτο, συνδυάζοντας την πυρηνική αποτροπή με τον έλεγχο των στρατηγικών περασμάτων.
Οι βασικοί πυλώνες της πρότασης
Η πρόταση Τραμπ εστιάζει σε τρεις κρίσιμους τομείς: το πυρηνικό πρόγραμμα, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τον περιορισμό της περιφερειακής επιρροής της Τεχεράνης.
- Πλήρης εγκατάλειψη εμπλουτισμού: Το Ιράν καλείται να σταματήσει κάθε δραστηριότητα εμπλουτισμού ουρανίου και να απομακρύνει τα υπάρχοντα αποθέματα από την επικράτειά του.
- Έλεγχος των Στενών του Ορμούζ: Προτείνεται ένα καθεστώς «κοινού ελέγχου» ή εγγυημένης ελεύθερης διέλευσης χωρίς απειλές, με τον Τραμπ να χαρακτηρίζει τη συμφωνία για τα Στενά ως «δώρο τεράστιας αξίας» που προσέφερε η Τεχεράνη.
- Διαρκής εποπτεία από τον ΟΗΕ: Εγκατάσταση ενός συστήματος «έξυπνων» και παρεμβατικών επιθεωρήσεων από την ΙΑΕΑ σε όλες τις στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις, χωρίς προειδοποίηση.
- Περιορισμός Βαλλιστικών Πυραύλων: Πλήρης παύση των δοκιμών και της ανάπτυξης πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς που θα μπορούσαν να φέρουν πολεμικές κεφαλές.
- Αποκοπή των Proxie δυνάμεων: Τερματισμός της οικονομικής και στρατιωτικής στήριξης προς τη Χεζμπολάχ, τους Χούθι και άλλες οργανώσεις στην περιοχή.
Οι όροι για την ενέργεια και την οικονομία
Ο Αμερικανός πρόεδρος συνδέει τη συμφωνία με την ενεργειακή σταθερότητα, προσφέροντας στο Ιράν «διέξοδο» από την απομόνωση αν δεχθεί τους όρους:
- Συμφωνία για το Πετρέλαιο και το Φυσικό Αέριο: Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το Ιράν προσφέρει προνομιακή πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους ως αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων.
- Πενθήμερη Παράταση: Η αναστολή των πληγμάτων στις ενεργειακές υποδομές ισχύει μέχρι την Παρασκευή, ως ένδειξη καλής θέλησης για την έναρξη των συνομιλιών.
Η στάση του Ισραήλ και οι αμφιβολίες
Παρά τη λεπτομερή καταγραφή των σημείων από το Channel 12, η ισραηλινή ηγεσία παραμένει δύσπιστη. Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου φέρεται να δήλωσε στον Τραμπ ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να συνοδεύεται από «απτές εγγυήσεις» και όχι μόνο υποσχέσεις, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η Τεχεράνη ίσως χρησιμοποιεί τις συνομιλίες για να κερδίσει χρόνο και να αποφύγει την ολική καταστροφή των υποδομών της.
Τα 14 σημεία της πρότασης των ΗΠΑ προς το Ιράν
Τα 11 απαιτούμενα από την Τεχεράνη
- Το Ιράν πρέπει να διαλύσει τις υφιστάμενες πυρηνικές του δυνατότητες.
- Το Ιράν πρέπει να δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
- Δεν θα επιτρέπεται εμπλουτισμός ουρανίου σε ιρανικό έδαφος.
- Το Ιράν πρέπει να παραδώσει το απόθεμα περίπου 450 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60% στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) στο προσεχές διάστημα, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί.
- Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό πρέπει να διαλυθούν.
- Η IAEA, ο πυρηνικός εποπτικός οργανισμός του ΟΗΕ, πρέπει να αποκτήσει πλήρη πρόσβαση, διαφάνεια και δυνατότητα εποπτείας εντός του Ιράν.
- Το Ιράν πρέπει να εγκαταλείψει το περιφερειακό «μοντέλο πληρεξουσίων δυνάμεων».
- Το Ιράν πρέπει να σταματήσει τη χρηματοδότηση, καθοδήγηση και εξοπλισμό των περιφερειακών συμμάχων του.
- Τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά και να λειτουργούν ως ελεύθερος θαλάσσιος διάδρομος.
- Το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν πρέπει να περιοριστεί τόσο ως προς το βεληνεκές όσο και ως προς τον αριθμό πυραύλων, με συγκεκριμένα όρια να καθοριστούν σε επόμενο στάδιο.
- Οποιαδήποτε μελλοντική χρήση πυραύλων θα επιτρέπεται αποκλειστικά για σκοπούς αυτοάμυνας.
Τα τρία ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη
- Το Ιράν θα λάβει πλήρη άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από τη διεθνή κοινότητα.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βοηθήσουν το Ιράν στην ανάπτυξη του πολιτικού πυρηνικού του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στον πυρηνικό σταθμό της Μπουσέρ.
- Ο λεγόμενος μηχανισμός «snapback», που επιτρέπει την αυτόματη επαναφορά κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του Ιράν, θα καταργηθεί.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
