Το παρασκήνιο των έντονων διαφωνιών στη συνεδρίαση της Συνόδου Κορυφής την Πέμπτη (15/10) στις Βρυξέλλες, με επίκεντρο το ενεργειακό κόστος και τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, αποκαλύπτει το Politico, καταγράφοντας τις αντιδράσεις Ευρωπαίων διπλωματών για τους χειρισμούς του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, έπειτα από 14 ώρες συζητήσεων οι ηγέτες δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, ενώ η αντιπαράθεση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2) οδήγησε σε έντονες διαπραγματεύσεις και αλλαγές στο σχέδιο συμπερασμάτων τις μεταμεσονύχτιες ώρες. Το αδιέξοδο στα δύο ζητήματα έφερε τον Κόστα στο επίκεντρο της κριτικής, με ορισμένους διπλωμάτες να αμφισβητούν τον τρόπο με τον οποίο συντόνισε τις συνομιλίες.
Παρά τις διαφωνίες, στο αναθεωρημένο σχέδιο συμπερασμάτων οι «27» ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές ενεργειακές συνθήκες και τις αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών.
Όπως επισημαίνει το Politico, οι κυβερνήσεις προσδοκούσαν να υπάρξει πρόοδος τόσο στο ενεργειακό όσο και στο δημοσιονομικό μέτωπο κατά τη διήμερη σύνοδο. Αντί γι’ αυτό, οι διαφωνίες παρέμειναν, χωρίς να ληφθούν συγκεκριμένες αποφάσεις για την άμεση οικονομική ανακούφιση των πολιτών.
Η αντιπαράθεση για το ETS2 και το μέτωπο Μελόνι – Μερτς
Σύμφωνα με το Politico, η μεγαλύτερη ένταση καταγράφηκε στις συζητήσεις για το σύστημα τιμολόγησης των εκπομπών άνθρακα, γνωστό ως ETS2, το οποίο έχει ήδη θεσμοθετηθεί και προβλέπεται να επιβάλει τιμή στις εκπομπές άνθρακα από τη θέρμανση και τις μεταφορές από το 2028.
Η διαφωνία επικεντρώθηκε στο ενδεχόμενο αναβολής του μέτρου, λόγω της επιβάρυνσης που θα μπορούσε να προκαλέσει στους λογαριασμούς ενέργειας. Η αντιπαράθεση ήταν τόσο έντονη, ώστε ο Αντόνιο Κόστα αναγκάστηκε να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου και να μεταθέσει τη συνέχιση των συνομιλιών για μετά το δείπνο.
Το δημοσίευμα περιγράφει δύο διακριτά στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά βρέθηκαν η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία, οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία. Από την άλλη, η Ιταλία, με τη στήριξη της Ουγγαρίας, της Τσεχίας, της Σλοβακίας και της Πολωνίας, τάχθηκε υπέρ της αναβολής του ETS2.
Όπως αναφέρει το Politico, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εμφανίστηκε ιδιαίτερα ενοχλημένος από τη στάση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, ενώ αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους για τον τρόπο με τον οποίο ο Κόστα χειρίστηκε τις διαπραγματεύσεις.
Διπλωμάτης έκανε λόγο για «τεράστια απογοήτευση», χαρακτηρίζοντας τη διαμάχη για τη διατύπωση της ενεργειακής πολιτικής «παράλογο χάος». Άλλη πηγή υποστήριξε ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου «έχασε τον έλεγχο της αίθουσας», καθώς δεν κατάφερε να παρακολουθήσει εγκαίρως τις προτεινόμενες τροπολογίες και να τις παρουσιάσει στους ηγέτες προς συζήτηση.
Κατά το Politico, η ένταση οφειλόταν και στο γεγονός ότι οι κυβερνήσεις επιχείρησαν να αλλάξουν μέσα στη σύνοδο το αρχικό σχέδιο συμπερασμάτων, το οποίο δεν προέβλεπε επανεξέταση του ETS2, φέρνοντας τον Κόστα σε δύσκολη θέση.
Ερωτήματα και για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Η κριτική προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν περιορίστηκε στην ενεργειακή πολιτική. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν πλέον επιφυλάξεις και για τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ.
Ο ρόλος του Κόστα είναι να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ των 27 κρατών-μελών και να διευκολύνει την επίτευξη συμφωνίας. Ωστόσο, χώρες της βόρειας Ευρώπης ανησυχούν ότι ευνοεί τα κράτη του Νότου.
Ένας διπλωμάτης τον κατηγόρησε ότι δεν ενεργεί ως έντιμος διαμεσολαβητής, ενώ άλλος, από χώρα που υποστηρίζει έναν μικρότερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, σχολίασε: «Ο Κόστα, προσωπικά και πολιτικά, ανήκει στο άλλο στρατόπεδο».
Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες ζητούν από τον Κόστα να προτείνει περαιτέρω περικοπές, ενόψει της έκτακτης Συνόδου Κορυφής για τον προϋπολογισμό, η οποία επιβεβαιώθηκε την Πέμπτη και έχει προγραμματιστεί για τις 26 Νοεμβρίου.
Οι υποστηρικτές του Κόστα
Το Politico καταγράφει, ωστόσο, και φωνές υπεράσπισης του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ ντε Βέβερ, τον χαρακτήρισε «ικανό» και «οξυδερκή», επαινώντας τον για την προσπάθειά του να περιορίσει τις διαπραγματεύσεις επί της διατύπωσης των κειμένων.
Ο Ντε Βέβερ συνέκρινε τη στάση του Κόστα με εκείνη του προκατόχου του, Σαρλ Μισέλ, επί της θητείας του οποίου, όπως είπε, οι σύνοδοι κατέληγαν συχνά σε πολύωρες συζητήσεις για τη διατύπωση των συμπερασμάτων.
Άλλοι διπλωμάτες υποστήριξαν ότι η ευθύνη για το αδιέξοδο δεν βαρύνει τον Κόστα, αλλά τους ηγέτες που επιχείρησαν να ανατρέψουν την ενεργειακή νομοθεσία, κατονομάζοντας κυρίως την Ιταλία και τη Μελόνι. «Δεν βλέπω τι διαφορετικό θα μπορούσε να είχε κάνει», ανέφερε χαρακτηριστικά μία από τις πηγές.
Όπως καταλήγει το Politico, οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν κατά πόσο οι επικρίσεις για τους χειρισμούς του Αντόνιο Κόστα θα επηρεάσουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις, καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να γεφυρώσουν τις διαφορές τους τόσο για το ενεργειακό κόστος όσο και για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
