Με το βλέμμα στραμμένο στο Eurogroup της ερχόμενης Πέμπτης, η Αθήνα επιχειρεί να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερα περιθώρια στήριξης απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος, διεκδικώντας ουσιαστικά τη δυνατότητα αξιοποίησης ενός πρόσθετου ποσού που υπολογίζεται στα 950 εκατ. ευρώ.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει μια ευρωπαϊκή συμφωνία που θα προσφέρει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία στα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να χρηματοδοτούν προσωρινές παρεμβάσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις χωρίς αυτές να επιβαρύνουν στον ίδιο βαθμό τους δημοσιονομικούς τους στόχους.
Το εγχείρημα, ωστόσο, γίνεται σε μια δύσκολη συγκυρία για την Ευρώπη. Η ενεργειακή πίεση συμπίπτει με έντονη αναταραχή στις αγορές κρατικού χρέους και ιδιαίτερα στη Γαλλία, περιορίζοντας τη διάθεση για αποφάσεις που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως γενικευμένη δημοσιονομική χαλάρωση.
Στο Eurogroup το ελληνικό αίτημα
Το επόμενο κρίσιμο ραντεβού είναι η συνεδρίαση του Eurogroup στις 8 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη. Εκεί αναμένεται να ξεκινήσει ουσιαστικά η συζήτηση για το κατά πόσο μπορεί να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης.
Η ελληνική πρωτοβουλία συνδέεται και με την επιστολή του Κυριάκου Μητσοτάκη προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η διαπραγμάτευση δεν ολοκληρώνεται στο Eurogroup. Μία ημέρα αργότερα, στις 9 Οκτωβρίου, το θέμα αναμένεται να περάσει και από το ECOFIN, πριν φτάσει σε επίπεδο Ευρωπαίων ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου.
Πώς προκύπτει ο «κουμπαράς» των 950 εκατ. ευρώ
Η Αθήνα επικεντρώνει τη διαπραγμάτευσή της σε δύο βασικά ζητήματα.
Το πρώτο αφορά τη μεταχείριση των έκτακτων ενεργειακών μέτρων στους δημοσιονομικούς υπολογισμούς. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει οι προσωρινές παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους να μπορούν, έως ένα συγκεκριμένο όριο, να εξαιρούνται από τον υπολογισμό των καθαρών δαπανών.
Το δεύτερο αφορά τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που δημιουργούνται λόγω των ανατιμήσεων. Οι σχετικές εισπράξεις εκτιμάται ότι φτάνουν περίπου τα 950 εκατ. ευρώ και η κυβέρνηση επιδιώκει να εξασφαλίσει τη δυνατότητα να επιστρέψει αυτά τα χρήματα στην οικονομία μέσω μέτρων στήριξης.
Εφόσον υπάρξει ευρωπαϊκή συμφωνία, θα δημιουργηθεί έτσι μια πρόσθετη δημοσιονομική εφεδρεία, η οποία θα μπορεί να ενεργοποιηθεί εάν οι υψηλές τιμές στην ενέργεια διατηρηθούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Το γαλλικό «αγκάθι» και η ανησυχία στις αγορές
Η συζήτηση για πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία πραγματοποιείται την ώρα που η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη νευρικότητα στις αγορές ομολόγων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Γαλλία, με το κόστος δανεισμού της να έχει αυξηθεί σημαντικά και τις αποδόσεις των κρατικών τίτλων της να κινούνται σε επίπεδα που προκαλούν προβληματισμό για τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη δυσκολεύει τη συζήτηση για μεγαλύτερες δαπάνες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κομισιόν και κράτη-μέλη καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη προστασίας πολιτών και επιχειρήσεων από το ενεργειακό κόστος και στον κίνδυνο να σταλεί στις αγορές μήνυμα ανεξέλεγκτης δημοσιονομικής χαλάρωσης.
Κάθε χώρα κινείται προς το παρόν μόνη της
Η δυσκολία εξεύρεσης κοινής ευρωπαϊκής γραμμής έχει ήδη οδηγήσει αρκετές μεγάλες οικονομίες σε εθνικές παρεμβάσεις.
Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία έχουν κινηθεί με δικά τους πακέτα, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων επιδοτήσεις, φορολογικές παρεμβάσεις και οικονομική στήριξη επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Το πρόβλημα για τις Βρυξέλλες είναι να διαμορφωθεί ένα κοινό πλαίσιο, ώστε οι εθνικές παρεμβάσεις να μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς να δημιουργούνται συγκρούσεις με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και χωρίς να προκαλούνται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Αθήνα κρατά εφεδρείες για τον χειμώνα
Μέχρι να ξεκαθαρίσει το ευρωπαϊκό τοπίο, το οικονομικό επιτελείο επιλέγει να κινηθεί προσεκτικά και να μην εξαντλήσει από τώρα τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η αβεβαιότητα για την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου και συνολικά της ενέργειας οδηγεί την κυβέρνηση στη διατήρηση αποθεμάτων για πιθανές νέες παρεμβάσεις τους επόμενους μήνες.
Βασικός στόχος είναι να υπάρξει στήριξη όπου απαιτείται, χωρίς να παραβιαστούν τα δημοσιονομικά όρια και χωρίς να δημιουργηθεί ανάγκη για διορθωτικά μέτρα αργότερα.
Μετά την παρέμβαση μέσω του fuel pass για τα καύσιμα κίνησης κατά την περίοδο Απριλίου-Μαΐου, το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στις ανάγκες του χειμώνα και ειδικότερα στο νέο πλαίσιο στήριξης για τη θέρμανση.
Οι επόμενες δύο εβδομάδες θεωρούνται έτσι κρίσιμες, καθώς η διαδρομή Eurogroup, ECOFIN και Σύνοδος Κορυφής θα δείξει εάν η Ελλάδα θα αποκτήσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για νέα μέτρα ή εάν θα χρειαστεί να στηριχθεί κυρίως στις ήδη διαθέσιμες εθνικές εφεδρείες.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα
