Ξεχάστε τα jade rollers, τις μάσκες LED και τις θεραπείες προσώπου με σολομό. Η νέα τάση περιποίησης που κάνει θραύση στο TikTok δεν είναι κάποιο νέο προϊόν ομορφιάς, αλλά μια εξέταση αίματος.
Αν το δέρμα σας δείχνει τελευταία θαμπό, ξηρό ή κουρασμένο, ο αλγόριθμος των social media πιθανότατα έχει ήδη μια απάντηση: «ferritin face».
Ο όρος χρησιμοποιείται στα social media για τον ισχυρισμό ότι τα χαμηλά επίπεδα σιδήρου μπορούν να αφήσουν εμφανή σημάδια στο πρόσωπο, όπως μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια, χλωμή ή θαμπή επιδερμίδα και κουρασμένη όψη. Ορισμένοι influencers υποστηρίζουν μάλιστα ότι όταν αύξησαν τα επίπεδα φερριτίνης τους, είδαν σημαντική αλλαγή στην εμφάνισή τους.
Όμως υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση, το ferritin face δεν αποτελεί αναγνωρισμένο ιατρικό όρο ή διάγνωση. Η χαμηλή φερριτίνη και η έλλειψη σιδήρου είναι πραγματικές ιατρικές καταστάσεις που μπορούν να επηρεάσουν το δέρμα, τα μαλλιά και τα νύχια, αλλά δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη εμφάνιση του προσώπου που να αποδεικνύει ότι κάποιος έχει χαμηλή φερριτίνη.
Τι είναι η φερριτίνη
Η φερριτίνη είναι μια πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο στα κύτταρα και συμβάλλει στη ρύθμιση της απελευθέρωσής του στον οργανισμό. Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τη μεταφορά οξυγόνου και την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Όταν τα αποθέματα σιδήρου εξαντληθούν, ο οργανισμός μπορεί να δυσκολευτεί να παράγει αρκετά ερυθρά αιμοσφαίρια και να μεταφέρει αποτελεσματικά οξυγόνο. Η έλλειψη σιδήρου μπορεί επομένως να προκαλέσει πολύ περισσότερα από μια αλλαγή στην όψη του προσώπου. Μεταξύ των πιθανών συμπτωμάτων είναι η κόπωση, το αίσθημα κρύου, το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, η τριχόπτωση, τα εύθραυστα νύχια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πόνος στο στήθος.
Μπορεί η έλλειψη σιδήρου να αλλάξει την όψη του προσώπου;
Υπάρχει ένα στοιχείο αλήθειας πίσω από τον όρο “ferritin face”. Η σοβαρή έλλειψη σιδήρου, ιδιαίτερα όταν έχει οδηγήσει σε αναιμία, μπορεί να κάνει το δέρμα να φαίνεται πιο χλωμό ή θαμπό. Ωστόσο, η ωχρότητα δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Σε πιο σκούρους τόνους δέρματος, για παράδειγμα, μπορεί να μην είναι εμφανής ως αλλαγή στο χρώμα ολόκληρου του προσώπου. Μπορεί να γίνει πιο εύκολα αντιληπτή στα χείλη, στις βάσεις των νυχιών, στις παλάμες ή στο εσωτερικό των κάτω βλεφάρων.
Παράλληλα, η εμφάνιση μαύρων κύκλων, πρηξίματος, έντονων φλεβών, θαμπής επιδερμίδας ή μιας κουρασμένης όψης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει έλλειψη σιδήρου. Γενετικοί παράγοντες, αλλεργίες, προβλήματα ύπνου, στρες και αφυδάτωση μπορούν επίσης να επηρεάσουν την εμφάνιση του προσώπου. Όπως εξηγούν ειδικοί που μίλησαν στο Good Housekeeping, η χαμηλή φερριτίνη μπορεί να συνδέεται με ωχρότητα, αυξημένη τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια και σε ορισμένες περιπτώσεις ξηρή ή θαμπή επιδερμίδα. Δεν υπάρχει όμως ένα συγκεκριμένο «πρόσωπο» που να επιτρέπει σε έναν δερματολόγο να πει ότι κάποιος έχει χαμηλή φερριτίνη. Το πρόσωπο μπορεί να δώσει ενδείξεις για την κατάσταση της υγείας, αλλά δεν μπορεί να δείξει τα επίπεδα φερριτίνης. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με εξέταση αίματος.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από έλλειψη σιδήρου
Ορισμένες ομάδες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν χαμηλά επίπεδα σιδήρου. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι έγκυες, οι γυναίκες με έντονη περίοδο, τα άτομα με φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, καθώς και οι χορτοφάγοι και οι vegans. Η έλλειψη σιδήρου δεν επηρεάζει μόνο την εμφάνιση. Μπορεί να συνδέεται με συμπτώματα όπως κόπωση, μειωμένη άμυνα του οργανισμού, πληγές στο στόμα, εύθραυστα νύχια και τριχόπτωση.
Η εξέταση αίματος είναι αυτή που δίνει την απάντηση
Αν υπάρχει υποψία έλλειψης σιδήρου, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις για τον σίδηρο και τη φερριτίνη, καθώς και άλλες εξετάσεις αίματος, όπως η γενική αίματος και η TIBC, που μετρά την ικανότητα του αίματος να δεσμεύει σίδηρο. Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι κάποιος μπορεί να έχει έλλειψη σιδήρου ακόμη και όταν ορισμένες τιμές στη γενική αίματος παραμένουν φυσιολογικές. Γι’ αυτό χρειάζεται συνολική αξιολόγηση των εξετάσεων.
Η παγίδα των συμπληρωμάτων
Αν μια εξέταση δείξει χαμηλή φερριτίνη, ένας γιατρός μπορεί να συστήσει συμπλήρωμα σιδήρου, ανάλογα με την αιτία και τη σοβαρότητα της έλλειψης. Στα social media, όμως, το μήνυμα συχνά μετατρέπεται σε μια πολύ απλούστερη συμβουλή: «πάρε αυτό το συμπλήρωμα». Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν πρέπει κάποιος να αρχίσει μόνος του να παίρνει σίδηρο επειδή πιστεύει ότι έχει «ferritin face».
Η μεγαλύτερη ποσότητα σιδήρου δεν είναι πάντα καλύτερη και η λήψη συμπληρωμάτων χωρίς να υπάρχει ανάγκη μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες και να είναι επιβλαβής, αναφέρει το Medicalxpress. Η υπερβολική πρόσληψη σιδήρου, είτε σε μεγάλη δόση είτε μετά από παρατεταμένη συσσώρευση στον οργανισμό, μπορεί να είναι τοξική. Σε χαμηλότερες δόσεις μπορεί να προκαλέσει ναυτία ή διάρροια, ενώ σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες επιπλοκές, ακόμη και σε ηπατική ανεπάρκεια.
Πώς μπορούμε να πάρουμε σίδηρο από τη διατροφή
Για όσους έχουν πραγματική έλλειψη σιδήρου, η διατροφή αποτελεί σημαντική πηγή του μετάλλου. Ο αιμικός σίδηρος, που βρίσκεται στο κόκκινο κρέας, το κοτόπουλο και τα ψάρια, απορροφάται ευκολότερα από τον οργανισμό. Ο μη αιμικός σίδηρος βρίσκεται σε τρόφιμα όπως οι φακές, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, η βρώμη, τα ρεβίθια, το τόφου και τα εμπλουτισμένα δημητριακά και απορροφάται λιγότερο αποτελεσματικά. Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε βιταμίνη C, όπως τα εσπεριδοειδή και οι πιπεριές, μαζί με φυτικές πηγές σιδήρου μπορεί να βοηθήσει την απορρόφησή του. Αντίθετα, το τσάι και ο καφές μπορούν να τη μειώσουν, γι’ αυτό συνιστάται να μην καταναλώνονται μαζί με τα γεύματα.
Το ferritin face είναι κυρίως ένας viral όρος
Η συζήτηση γύρω από το “ferritin face” έχει φέρει στο προσκήνιο μια πραγματική διατροφική ανεπάρκεια που συχνά δεν συζητείται αρκετά. Η έλλειψη σιδήρου μπορεί πράγματι να επηρεάσει την εμφάνιση του δέρματος, των μαλλιών και των νυχιών. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε μαύρος κύκλος ή κάθε θαμπή επιδερμίδα αποτελεί ένδειξη χαμηλής φερριτίνης. Όσοι εμφανίζουν επίμονη κόπωση, τριχόπτωση, ασυνήθιστη ωχρότητα ή ανήκουν σε ομάδα υψηλότερου κινδύνου για έλλειψη σιδήρου, είναι προτιμότερο να απευθυνθούν σε γιατρό. Μια εξέταση αίματος μπορεί να δώσει την απάντηση. Ο καθρέφτης όχι.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
