Ο ξαφνικός θάνατος του δημοφιλούς τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη έχει φέρει στο προσκήνιο τη διαδικασία της θεραπευτικής πλασμαφαίρεσης.
Από θεραπεία που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για σοβαρά αιματολογικά, αυτοάνοσα και νευρολογικά νοσήματα, η πλασμαφαίρεση έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις πιο πολυσυζητημένες τάσεις της βιομηχανίας της μακροζωίας.
Ηθοποιοί, τραγουδιστές, εκατομμυριούχοι της τεχνολογίας και άλλοι διάσημοι πληρώνουν χιλιάδες δολάρια για να «καθαρίσουν» το αίμα τους, με στόχο την απομάκρυνση τοξινών και μικροπλαστικών, τη μείωση της φλεγμονής ή την επιβράδυνση της γήρανσης.
Τι είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση
Γιατροί του ΕΚΠΑ αναλύουν πτυχές της διαδικασίας της θεραπευτικής πλασμαφαίρεσης με αφορμή τον θάνατο του τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη.
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση (therapeutic plasma exchange – TPE) είναι μια διαδικασία αφαίρεσης — δηλαδή τεχνική κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδική συσκευή που διαχωρίζει και αφαιρεί το πλάσμα, ενώ τα κυτταρικά στοιχεία (ερυθρά, λευκά, αιμοπετάλια) επιστρέφουν στον οργανισμό. Το αφαιρούμενο πλάσμα αντικαθίσταται με υγρό αντικατάστασης — συνήθως αλβουμίνη 5% ή/και φυσιολογικό ορό, και σε ειδικές περιπτώσεις φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Γιάννακας (Αιματολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ο στόχος είναι διττός: από τη μια η αφαίρεση παθογόνων παραγόντων που κυκλοφορούν στο πλάσμα (πχ αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, κρυοσφαιρίνες, παθολογικές πρωτεΐνες, τοξίνες και λιπίδια) και από την άλλη, σε ορισμένες νόσους, αναπλήρωση παραγόντων μέσω του υγρού αντικατάστασης.
Διαδικασία πλασμαφαίρεσης
Αγγειακή πρόσβαση: μέσω δύο περιφερικών φλεβικών καθετήρων (ένας αφαίρεσης, ένας επαναχορήγησης) ή — σε ασθενείς με δύσκολα φλεβικά δίκτυα ή ανάγκη πολλαπλών συνεδριών — μέσω κεντρικού φλεβικού καθετήρα διπλού αυλού.
Διαχωρισμός του αίματος: το αίμα οδηγείται στη συσκευή, όπου γίνεται ο διαχωρισμός με φυγοκέντρηση ή μεμβρανική διήθηση. Αντιπηκτική αγωγή με κιτρικά άλατα αποτρέπει την πήξη στο κύκλωμα.
Όγκος ανταλλαγής: τυπικά ανταλλάσσεται 1 – 1,5 όγκος πλάσματος ανά συνεδρία (περίπου 3–4 λίτρα σε ενήλικα), με διάρκεια συνήθως 1,5 έως 3 ώρες.
Αριθμός συνεδριών: εξαρτάται από την ένδειξη — συνήθως 5–7 συνεδρίες, καθημερινά ή ανά δεύτερη ημέρα. Κατά τη διάρκεια, ο ασθενής παρακολουθείται συνεχώς ως προς τα ζωτικά σημεία, την ισορροπία υγρών και τα πρώιμα σημεία ανεπιθύμητων ενεργειών.
Ενδείξεις πλασμαφαίρεσης
Οι ενδείξεις κατηγοριοποιούνται διεθνώς και στις πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες (2023) καταγράφονται 166 ενδείξεις, ταξινομημένες σε τέσσερις κατηγορίες: Κατηγορία I (θεραπεία πρώτης γραμμής), II (δεύτερης γραμμής/υποστηρικτική), III (βέλτιστος ρόλος μη καθορισμένος, απόφαση εξατομικευμένη) και IV (αντενδείκνυται ή αναποτελεσματική).
Στις Κατηγορίες I–II περιλαμβάνονται ενδεικτικά:
Αιματολογικά νοσήματα: θρομβωτική θρομβοκυτταραιμική πορφύρα (TTP) — θεραπεία πρώτης γραμμής, όπου η ανταλλαγή αφαιρεί τα αυτοαντισώματα κατά της ADAMTS13 και αναπληρώνει το ελλιπές ένζυμο καθώς και σύνδρομο υπεργλοιότητας (π.χ. σε μακροσφαιριναιμία Waldenström, μυέλωμα) · σύνδρομο Goodpasture · δρεπανοκυτταρική νόσος (οξέα σύνδρομα).
Νευρολογικά νοσήματα: μυασθένεια gravis (κρίση και προεγχειρητική προετοιμασία), σύνδρομο Guillain-Barré — μία από τις δύο αποδεδειγμένα αποτελεσματικές θεραπείες μαζί με την IVIG, χρόνια φλεγμονώδης απομυελινωτική πολυνευροπάθεια (CIDP), οξείες υποτροπές σκλήρυνσης κατά πλάκας άνευ ανταπόκρισης σε κορτικοστεροειδή.
Νεφρολογικά / αγγειιτιδικά: ταχέως προϊούσα σπειραματονεφρίτιδα με αντισώματα ANCA, άτυπο αιμολυτικό-ουραιμικό σύνδρομο (επιλεγμένα).
Μεταμοσχεύσεις: απώθηση με αντίσωμα (AMR) και απευαισθητοποίηση πριν από μεταμόσχευση με ασυμβατότητα ABO ή υψηλά αντισώματα HLA.
Λοιπά: οξεία ηπατική ανεπάρκεια (ως γέφυρα προς μεταμόσχευση), οικογενής υπερχοληστερολαιμία, υπερτριγλυκεριδαιμική παγκρεατίτιδα
Υπό ποιες συνθήκες ασφαλείας πρέπει να γίνεται
Η πλασμαφαίρεση θεωρείται γενικά ασφαλής διαδικασία, αλλά απαιτεί αυστηρές προϋποθέσεις:
Οργανωμένη μονάδα αφαίρεσης ή αιμοδοσίας με εξειδικευμένο προσωπικό, κατάλληλο εξοπλισμό και πρωτόκολλα αντιμετώπισης επιπλοκών.
Προεγχειρητικός έλεγχος: πλήρης αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος (αιματοκρίτης, αιμοπετάλια, ηλεκτρολύτες — ιδίως ασβέστιο, λόγω κιτρικών), πηκτικοί έλεγχοι, αξιολόγηση αγγειακής πρόσβασης και καρδιοαναπνευστικής κατάστασης.
Συνεχής παρακολούθηση κατά τη συνεδρία: αρτηριακή πίεση, καρδιακός ρυθμός, οξυγόνο, ισοζύγιο υγρών.
Στείρα τεχνική και ορθή διαχείριση του κεντρικού καθετήρα για αποφυγή λοιμώξεων και θρομβώσεων.
Ενήμερη συγκατάθεση του ασθενούς.
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι
1. Παροδικές: αντίδραση στα κιτρικά (μυρμηγκιάσματα, μυϊκές κράμπες, υποασβεστιαιμία), πτώση αρτηριακής πίεσης, κόπωση μετά τη συνεδρία, αιμάτωμα στο σημείο παρακέντησης.
2. Σπανιότερες αλλά σοβαρότερες: αλλεργικές/αναφυλακτικές αντιδράσεις (ιδίως με χρήση πλάσματος), λοίμωξη καθετήρα, αιμορραγία, αρρυθμίες.
Σημειώνεται ότι μετά από κάθε συνεδρία αφαιρούνται και παράγοντες πήξης και ανοσοσφαιρίνες, γεγονός που επιβάλλει προσοχή σε αιμορραγικό κίνδυνο και κίνδυνο λοιμώξεων.
Γιατί παραμένει αναντικατάστατη
Παρά την έκρηξη των στοχευμένων βιολογικών θεραπειών, η πλασμαφαίρεση διατηρεί μοναδικό ρόλο: δρα άμεσα, αφαιρώντας παθογόνες ουσίες από την κυκλοφορία μέσα σε ώρες — κάτι καθοριστικό σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης όπως η TTP, η μυασθενική κρίση και το σύνδρομο υπεργλοιότητας. Η συστηματική ενσωμάτωσή της στις διεθνείς οδηγίες και η συνεχής ενημέρωση των ενδείξεών της την καθιστούν θεμέλιο της σύγχρονης μεταγγισιοθεραπείας και της κλινικής ανοσολογίας.
Ποιοι σταρ έχουν υποβληθεί σε πλασμαφαίρεση
Ένας από εκείνους που έφεραν τη θεραπεία στα πρωτοσέλιδα ήταν ο Ορλάντο Μπλουμ. Το 2025 ο 48χρονος τότε ηθοποιός αποκάλυψε ότι υποβλήθηκε σε θεραπεία αξίας περίπου 10.000 λιρών σε κλινική του Λονδίνου, με στόχο να απομακρύνει μικροπλαστικά και άλλες χημικές ουσίες από το αίμα του.
Στην περίπτωσή του έγινε αιμαφαίρεση, το πλάσμα πέρασε από ειδικό φίλτρο και στη συνέχεια ενώθηκε ξανά με τα κύτταρα του αίματος και επέστρεψε στον οργανισμό.
Όταν ο Μπλουμ δημοσιοποίησε τη θεραπεία του, επιστήμονες επισήμαιναν ότι δεν υπήρχαν δημοσιευμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν πως τέτοιες τεχνικές μπορούν πράγματι να απομακρύνουν αποτελεσματικά τα μικροπλαστικά από το ανθρώπινο σώμα. Υπογράμμιζαν μάλιστα το γεγονός ότι οι ίδιες οι συσκευές αφαίρεσης και αιμοκάθαρσης περιλαμβάνουν πλαστικούς σωλήνες, μεμβράνες και φίλτρα, τα οποία μπορούν υπό ορισμένες συνθήκες να απελευθερώνουν μικροπλαστικά.
Η πλασμαφαίρεση έχει ήδη αποκτήσει αρκετούς διάσημους οπαδούς, ιδιαίτερα στους κύκλους της ευεξίας και της μακροζωίας. Ανάμεσά τους βρίσκεται η τραγουδίστρια Λι Αν Ράιμς, η οποία αποκάλυψε στις αρχές του 2026 ότι υποβλήθηκε για δεύτερη φορά σε θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος. Στη διαδικασία, το πλάσμα διαχωρίστηκε από το αίμα της και αντικαταστάθηκε με λευκωματίνη. Η ίδια συνέδεσε τη θεραπεία με την προσπάθεια απομάκρυνσης ουσιών όπως μικροπλαστικά και άλλες «τοξίνες», παρομοιάζοντάς την με «αλλαγή λαδιών» για τον οργανισμό.
@leannrimes so grateful to next health for having me in to work on the next level of detox for my body. i recently had bloodwork done that revealed a fairly high level of environmental toxins, so plasma exchange (tpe) was something i was very excited about. 1 round of plasma exchange can remove up to 65% of your toxic load. on top of that, it can also help lower antibodies that exasperate autoimmune conditions. my health is so important to me and something i have to really stay on top of, especially with all the demands i place on my body with travel and performance throughout the year. i love talking all things health and wellness and sharing what i find along my journey and i’m looking forward to sharing my experience with tpe and seeing how this journey unfolds. in just 24 hours since my treatment, my brain feels clearer and the lingering body aches i have been feeling from a recent bout with the flu/cold have completely disappeared. thank you @Next Health for taking such good care of me! #healthjourney #healthyliving #tpe #nexthealth #plasmaexchange
Η ηθοποιός Γκουίνεθ Πάλτροου επίσης αποκάλυψε το 2026 ότι είχε κάνει πέντε συνεδρίες πλασμαφαίρεσης σε κλινική του Σικάγο, στο πλαίσιο της ευρύτερης ενασχόλησής της με θεραπείες ευεξίας και μακροζωίας. Το συνολικό κόστος του θεραπειών πλησίασε τα 49.500 δολάρια.
Ίσως ο πιο γνωστός υποστηρικτής τέτοιων πρακτικών είναι ο Αμερικανός επιχειρηματίας και biohacker Μπράιαν Τζόνσον, ο οποίος έχει μετατρέψει την επιβράδυνση της γήρανσης σε προσωπικό πείραμα πολλών εκατομμυρίων. Το 2024 ανακοίνωσε ότι έκανε ολική ανταλλαγή πλάσματος, αφαιρώντας το πλάσμα του και αντικαθιστώντας το με λευκωματίνη. Προηγουμένως είχε προκαλέσει αίσθηση όταν χρησιμοποίησε πλάσμα από τον νεαρό γιο του, πρακτική την οποία αργότερα εγκατέλειψε.
Πιο πρόσφατα προστέθηκε στη λίστα και ο διάσημος podcaster Τζο Ρόγκαν, ο οποίος αποκάλυψε τον Μάρτιο του 2026 μέσω Instagram ότι υποβλήθηκε σε πλασμαφαίρεση, δημοσιεύοντας φωτογραφίες με το πλάσμα που είχε αφαιρεθεί από το αίμα του. Στην ανάρτησή του υποστήριξε ότι στο πλάσμα μπορούν να συσσωρεύονται φλεγμονώδεις πρωτεΐνες, τοξίνες και άλλα παραπροϊόντα, ενώ ανέφερε ότι γνωστοί του που είχαν δοκιμάσει τη διαδικασία παρατήρησαν καλύτερο ύπνο και ταχύτερη αποκατάσταση.
Τα κρίσιμα ερωτήματα
Η δημοτικότητα της πλασμαφαίρεσης στους κύκλους της μακροζωίας δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχει αποδειχθεί ως αντιγηραντική θεραπεία, αναφέρουν οι New York Times. Μια μικρή τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό Aging Cell εξέτασε 42 υγιείς ανθρώπους άνω των 50 ετών.
Οι ερευνητές ανέφεραν βελτιώσεις σε μοριακούς δείκτες βιολογικής ηλικίας, με την ισχυρότερη επίδραση στην ομάδα που έκανε πλασμαφαίρεση σε συνδυασμό με ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη.
Όμως το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια μεταβολή σε τέτοιους βιοδείκτες μεταφράζεται πράγματι σε περισσότερα χρόνια ζωής ή σε καλύτερη υγεία.
Ο Τζέφρι Γουίντερς, επικεφαλής Ιατρικής Μεταγγίσεων στη Mayo Clinic, είχε επισημάνει ότι η συγκεκριμένη δοκιμή ήταν πολύ μικρή και παρακολούθησε τους συμμετέχοντες μόνο για λίγους μήνες. Δεν είναι επομένως γνωστό πόσο διαρκούν τα αποτελέσματα.
Επιπλέον, μετά τις πρώτες μετρήσεις η επίδραση έδειχνε να σταθεροποιείται, δημιουργώντας το ενδεχόμενο η αποτελεσματικότητα να μειώνεται καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται. Άγνωστο παραμένει επίσης αν οι μεταβολές οφείλονταν αποκλειστικά στη θεραπεία ή και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων – μιας ομάδας υγιών ανθρώπων που στρατολογήθηκαν στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο από την εταιρεία Circulate Health που προσφέρει υπηρεσίες πλασμαφαίρεσης.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
