Μπορεί μια επίσκεψη σε ένα μουσείο, ένα βιβλίο που μας κρατά συντροφιά για ώρες ή ένα μάθημα ζωγραφικής να επηρεάζουν τον τρόπο που γερνά το σώμα μας; Μέχρι πρόσφατα, τέτοιες δραστηριότητες αντιμετωπίζονταν κυρίως ως μορφές ψυχαγωγίας ή δημιουργικής έκφρασης. Μια νέα μελέτη, όμως, έρχεται να δείξει ότι η επαφή με την τέχνη και τον πολιτισμό ίσως συνδέεται και με κάτι πολύ βαθύτερο: την πιο αργή βιολογική γήρανση.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με επικεφαλής την Daisy Fancourt, καθηγήτρια στο Τμήμα Συμπεριφορικής Επιστήμης και Υγείας του University College London, και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Innovation in Aging. Οι επιστήμονες θέλησαν να εξετάσουν αν η συμμετοχή σε καλλιτεχνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες μπορεί να επηρεάζει δείκτες που σχετίζονται με τη βιολογική ηλικία, δηλαδή την πραγματική «ηλικία» του οργανισμού σε κυτταρικό επίπεδο.
Για τις ανάγκες της μελέτης αναλύθηκαν στοιχεία από 3.556 ενήλικες που συμμετείχαν στη μεγάλη βρετανική έρευνα UK Household Longitudinal Study. Οι ερευνητές συνέκριναν το πόσο συχνά οι συμμετέχοντες ασχολούνταν με την τέχνη ή τον πολιτισμό με βιοδείκτες που προέκυπταν από αιματολογικές εξετάσεις και αποτύπωναν αλλαγές στο DNA με την πάροδο του χρόνου.
Στις δραστηριότητες που εξετάστηκαν περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, το τραγούδι, ο χορός, η ζωγραφική, η φωτογραφία, οι χειροτεχνίες, αλλά και οι επισκέψεις σε μουσεία, εκθέσεις, βιβλιοθήκες, ιστορικούς χώρους και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Τα ευρήματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Όσοι είχαν εβδομαδιαία επαφή με καλλιτεχνικές ή πολιτιστικές δραστηριότητες εμφάνιζαν πιο αργό ρυθμό βιολογικής γήρανσης σε σχέση με εκείνους που συμμετείχαν σπάνια ή καθόλου. Σε ορισμένους δείκτες, η διαφορά έφτανε περίπου το ένα έτος νεότερης βιολογικής ηλικίας, ενώ το όφελος φάνηκε να πλησιάζει εκείνο που έχει συνδεθεί με τη συστηματική σωματική άσκηση.
Μάλιστα, όσο πιο συχνή και πιο ποικίλη ήταν η συμμετοχή των ατόμων σε τέτοιες δραστηριότητες, τόσο πιο έντονη φαινόταν η θετική συσχέτιση. Η επίδραση παρατηρήθηκε πιο καθαρά σε ανθρώπους άνω των 40 ετών.
Πώς μπορεί όμως η τέχνη να σχετίζεται με τη γήρανση;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η απάντηση βρίσκεται στον πολυδιάστατο τρόπο με τον οποίο επηρεάζει τον άνθρωπο. Η δημιουργική έκφραση διεγείρει τον εγκέφαλο, μειώνει το στρες, ενισχύει τη συναισθηματική ισορροπία και συχνά δημιουργεί ευκαιρίες για κοινωνική επαφή. Παράγοντες όπως αυτοί έχουν συνδεθεί σε προηγούμενες έρευνες με χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής και καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία, δύο στοιχεία που παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της γήρανσης.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως η τέχνη από μόνη της μπορεί να παρατείνει τη ζωή. Ωστόσο, προσθέτει ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο στη συζήτηση γύρω από την υγιή γήρανση, δείχνοντας ότι η ευεξία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη διατροφή και την άσκηση.
Η επαφή με τον πολιτισμό, η δημιουργικότητα και οι δραστηριότητες που καλλιεργούν το μυαλό και το συναίσθημα φαίνεται πως μπορούν να αποτελέσουν μέρος ενός τρόπου ζωής που δεν στοχεύει απλώς σε περισσότερα χρόνια, αλλά σε χρόνια με καλύτερη ποιότητα ζωής.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
