Οριστική κατάργηση των πανωτοκίων φέρνει το νέο θεσμικό πλαίσιο προστασίας των δανειοληπτών που ετοιμάζει το Υπουργείο Ανάπτυξης, στο οποίο αναφέρθηκε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην καθιερωμένη εβδομαδιαία ανάρτησή του.
Η ρύθμιση αφορά καταναλωτικά δάνεια έως 100.000 ευρώ, χωρίς εξασφαλίσεις, και συνιστά σημαντική αλλαγή στην αγορά καταναλωτικής πίστης. Στόχος είναι η ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, ώστε να μην προκύπτουν περιπτώσεις όπου δανειολήπτες καλούνται να αποπληρώσουν πολλαπλάσιο ποσό από το αρχικό κεφάλαιο.
Με το νέο πλαίσιο δίνεται η δυνατότητα υπαναχώρησης από τη σύμβαση δανείου εντός 14 ημερών από τη σύναψή της, με πολύ χαμηλές επιβαρύνσεις, λόγω απουσίας εγγυήσεων.
Στις ρυθμίσεις περιλαμβάνονται και οι πιστωτικές κάρτες, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς τα υψηλά επιτόκια οδηγούν συχνά σε σημαντική αύξηση του χρέους. Σε μια περίοδο αυξημένου κόστους ζωής, όπου οι κάρτες χρησιμοποιούνται ως μέσο κάλυψης αναγκών, ο κίνδυνος υπερχρέωσης είναι αυξημένος, ωστόσο το νέο πλαίσιο προσφέρει προστασία σε περιπτώσεις ρύθμισης οφειλών.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός Μαΐου, ενώ οι τράπεζες συμμετέχουν στη διαδικασία μέσω ομάδας εργασίας, καθώς πρόκειται για υποχρέωση προσαρμογής στο ευρωπαϊκό δίκαιο.
Συγκεκριμένα, θα ορίζεται ότι η συνολική οφειλή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% πάνω από το αρχικό ποσό του δανείου, δηλαδή έως 130.000 – 150.000 ευρώ. Το τελικό ποσοστό θα καθοριστεί μετά τη διαβούλευση και ενδέχεται να διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος του δανείου.
Σήμερα, τα επιτόκια στις πιστωτικές κάρτες κυμαίνονται περίπου από 15,5% έως 18% για αγορές και έως 20% για αναλήψεις, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη και συνεπείς δανειολήπτες να μειώσουν το χρέος τους. Στα καταναλωτικά δάνεια, τα επιτόκια διαμορφώνονται περίπου από 8% έως 15%.
Με βάση τα τελευταία στοιχεία, τα υπόλοιπα στις πιστωτικές κάρτες ανέρχονται σε περίπου 2,26 δισ. ευρώ, ενώ το σύνολο των καταναλωτικών δανείων φτάνει τα 8,53 δισ. ευρώ.
Μετά την ψήφιση του νόμου, σε περιπτώσεις όπου η οφειλή υπερβαίνει το όριο που θα οριστεί, το επιπλέον ποσό θα διαγράφεται αυτόματα, είτε αφορά κάρτες είτε καταναλωτικά δάνεια. Η ρύθμιση θα ισχύσει και για παλαιά χρέη, ανεξαρτήτως αν βρίσκονται σε τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης.
Οι επιπτώσεις για τις τράπεζες εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες, καθώς μεγάλο μέρος των σχετικών δανείων έχει ήδη μεταβιβαστεί σε servicers, οι οποίοι εφαρμόζουν ήδη σημαντικά «κουρέματα». Συνολικά, η επιβάρυνση στους ισολογισμούς δεν αναμένεται να είναι ιδιαίτερα υψηλή.
