Προ των πυλών βρίσκεται η πρώτη αύξηση επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη.
Οι αγορές και οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν πλέον σχεδόν βέβαιο ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει την ερχόμενη Πέμπτη σε αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης του επιτοκίου αποδοχής καταθέσεων, ανεβάζοντάς το στο 2,25%. Πρόκειται για την πρώτη ανοδική κίνηση από τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν τα επιτόκια είχαν φτάσει στο ανώτατο επίπεδο του 4%, πριν ακολουθήσει ένας κύκλος μειώσεων από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025.
Το σήμα για αλλαγή κατεύθυνσης στη νομισματική πολιτική έδωσε η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, επισημαίνοντας ότι η παρατεταμένη διάρκεια του πολέμου έχει διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα το ενεργειακό κόστος, με τις επιπτώσεις να διαχέονται πλέον στο σύνολο της οικονομίας.
Σύμφωνα με την ίδια, ακόμη και στην περίπτωση επίτευξης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης, οι ζημιές σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής αναμένεται να καθυστερήσουν την αποκλιμάκωση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παρά τις επανειλημμένες αναφορές περί επικείμενης ειρηνευτικής συμφωνίας, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος.
Χωρίς δεσμεύσεις για τις επόμενες κινήσεις
Η ΕΚΤ δεν αναμένεται να προαναγγείλει τις αποφάσεις των επόμενων μηνών, διατηρώντας τη γνωστή τακτική της αξιολόγησης των στοιχείων σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά. Ωστόσο, όσο παρατείνεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, τόσο αυξάνονται οι ανησυχίες για νέα άνοδο του πληθωρισμού και ενδεχόμενες πρόσθετες παρεμβάσεις στα επιτόκια.
Ενδεικτικό είναι ότι σε πρόσφατη δημοσκόπηση του Reuters, έξι στους δέκα οικονομολόγους εκτίμησαν πως μέσα στο 2026 θα υπάρξει και δεύτερη αύξηση επιτοκίων, πιθανότατα τον Σεπτέμβριο, εκτίμηση που αντανακλάται και στις προσδοκίες των αγορών χρήματος.
Η οικονομική επιβράδυνση προβληματίζει τη Φρανκφούρτη
Παρά τις πληθωριστικές πιέσεις, η ΕΚΤ καλείται να σταθμίσει και την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας στην Ευρωζώνη. Η περαιτέρω αύξηση του κόστους δανεισμού ενδέχεται να περιορίσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο ύφεσης.
Τα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του έτους έδειξαν συρρίκνωση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 0,2% σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του 2025. Αν και σημαντικό μέρος της πτώσης συνδέεται με τη μεγάλη υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας στην Ιρλανδία, οι επιπτώσεις του πολέμου στην ευρωπαϊκή οικονομία είναι πλέον εμφανείς.
Οι ενδείξεις για το δεύτερο τρίμηνο παραμένουν επίσης αρνητικές. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global, Κρις Γουίλιαμσον, εκτιμά ότι η οικονομία της Ευρωζώνης θα μπορούσε να καταγράψει νέα μείωση της τάξης του 0,2%, εφόσον δεν υπάρξει βελτίωση των συνθηκών μέσα στον Ιούνιο.
Όπως υπογραμμίζει, η περαιτέρω αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής γίνεται πιο δύσκολη όσο η οικονομική δραστηριότητα εξασθενεί, καθώς η μειωμένη ζήτηση λειτουργεί ανασταλτικά τόσο για τις αυξήσεις τιμών όσο και για την άνοδο των μισθών.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει στο επίκεντρο
Την ίδια ώρα, τα στοιχεία για τον πληθωρισμό ενισχύουν τις ανησυχίες της ΕΚΤ. Ο ετήσιος δείκτης τιμών καταναλωτή στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,2% τον Μάιο, από 3% τον Απρίλιο και 1,9% τον Φεβρουάριο.
Κύριος παράγοντας της ανόδου παραμένει η ενέργεια, με τις τιμές να καταγράφουν αύξηση 10,9% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά την έναρξη της κρίσης, οι ανατιμήσεις επεκτείνονται και σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Στις υπηρεσίες, ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 2,5%, ενώ στα βιομηχανικά προϊόντα εκτός ενέργειας διαμορφώθηκε στο 0,9%. Οι εξελίξεις αυτές υποδηλώνουν ότι οι ενεργειακές πιέσεις μεταφέρονται πλέον ευρύτερα στην αγορά, δημιουργώντας δευτερογενείς αυξήσεις τιμών.
Σύμφωνα με την ανάλυση της S&P Global, οι πιέσεις στις τιμές βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον ετών, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια για περαιτέρω άνοδο του πληθωρισμού προς το 4% τους επόμενους μήνες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση: από τη μία πλευρά η ανάγκη περιορισμού του πληθωρισμού και από την άλλη ο κίνδυνος βαθύτερης επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι αποφάσεις των επόμενων μηνών αναμένεται να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της Ευρωζώνης έως το τέλος του 2026.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
