Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης που φέρνει σημαντικές αλλαγές στην αγορά της καταναλωτικής πίστης, θεσπίζοντας ανώτατα όρια στις χρεώσεις δανείων και πιστωτικών καρτών, αυξημένες δικλείδες προστασίας για τους καταναλωτές και νέους κανόνες για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που παρέχονται μέσω διαδικτύου.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ενσωματώνει ευρωπαϊκές οδηγίες που αφορούν τόσο την καταναλωτική πίστη όσο και τις εξ αποστάσεως χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, προσαρμόζοντας τη νομοθεσία στις σύγχρονες ψηφιακές συναλλαγές.
Διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής
Οι ρυθμίσεις δεν αφορούν πλέον μόνο τα κλασικά καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες. Στο νέο καθεστώς εντάσσονται οι μικροπιστώσεις, οι αγορές τύπου «Αγοράζω τώρα – Πληρώνω αργότερα» (Buy Now – Pay Later), η πίστωση που χορηγείται από εμπόρους, οι συμβάσεις leasing με δυνατότητα εξαγοράς, καθώς και δάνεια που σχετίζονται με επισκευές ή ανακαινίσεις κατοικιών.
Παράλληλα, το ανώτατο όριο εφαρμογής αυξάνεται στις 100.000 ευρώ, ενώ προβλέπονται ειδικές εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες στεγαστικών ανακαινίσεων χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις.
Ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος αποπληρωμής
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά το τελικό ποσό που θα μπορεί να καταβάλει ένας δανειολήπτης για την εξόφληση του δανείου του.
Το υπουργείο αποκτά τη δυνατότητα να ορίζει ανώτατα όρια στο Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ), ενώ για πρώτη φορά προβλέπεται περιορισμός και στο συνολικό ποσό αποπληρωμής σε σχέση με το αρχικό κεφάλαιο.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, το τελικό ποσό που θα επιστρέφει ο καταναλωτής –με εξαίρεση τις πιστωτικές κάρτες– δεν θα μπορεί να υπερβαίνει:
- κατά 60% το αρχικό ποσό του δανείου για διάρκεια έως 4 έτη,
- κατά 70% για διάρκεια από 4 έως 8 έτη,
- κατά 75% για διάρκεια μεγαλύτερη των 8 ετών.
Έτσι, για παράδειγμα, σε δάνειο ύψους 10.000 ευρώ με τριετή διάρκεια, η συνολική αποπληρωμή δεν θα μπορεί να ξεπερνά τις 16.000 ευρώ, ενώ για διάρκεια έξι ετών το ανώτατο ποσό θα φτάνει τις 17.000 ευρώ.
Με τη ρύθμιση αυτή επιχειρείται να περιοριστεί η υπερβολική επιβάρυνση από τόκους, προμήθειες και πρόσθετες χρεώσεις που συχνά αυξάνουν σημαντικά το πραγματικό κόστος δανεισμού.
Αυστηρότεροι κανόνες διαφάνειας
Το νομοσχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση των καταναλωτών πριν από την υπογραφή μιας σύμβασης.
Καθιερώνονται τυποποιημένα έντυπα πληροφόρησης, ενώ κάθε διαφήμιση που αφορά πιστωτικά προϊόντα θα πρέπει να παρουσιάζει με ξεκάθαρο και ευδιάκριτο τρόπο το συνολικό κόστος, τη διάρκεια της χρηματοδότησης και τις βασικές οικονομικές επιβαρύνσεις.
Στόχος είναι να εξαλειφθούν οι ασαφείς όροι και τα λεγόμενα «ψιλά γράμματα», ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να συγκρίνει εύκολα διαφορετικές προσφορές και να γνωρίζει ακριβώς τι αναλαμβάνει.
Παράλληλα, απαγορεύεται η χορήγηση πίστωσης χωρίς προηγούμενη αίτηση και ρητή συναίνεση του ενδιαφερόμενου.
Υποχρεωτική αξιολόγηση πριν από τη χορήγηση δανείου
Οι πιστωτικοί οργανισμοί θα υποχρεώνονται να εξετάζουν με ουσιαστικό τρόπο την οικονομική δυνατότητα του καταναλωτή πριν εγκρίνουν χρηματοδότηση.
Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένη, προκειμένου να αποφεύγονται φαινόμενα υπερδανεισμού και δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Παρέμβαση πριν την υπερχρέωση
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι οι πιστωτές οφείλουν να εξετάζουν λύσεις ρύθμισης όταν ένας δανειολήπτης αρχίζει να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην αποπληρωμή των υποχρεώσεών του.
Πριν ενεργοποιηθούν διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης, θα πρέπει να αξιολογούνται εναλλακτικές λύσεις όπως αναδιάρθρωση οφειλής, επιμήκυνση αποπληρωμής ή άλλες μορφές διευκόλυνσης.
Στόχος είναι η πρόληψη της υπερχρέωσης και η διατήρηση της δυνατότητας εξυπηρέτησης των δανείων από τα νοικοκυριά.
Δωρεάν συμβουλευτική υποστήριξη για οφειλέτες
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για πολίτες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη λειτουργία ανεξάρτητων συμβουλευτικών υπηρεσιών, οι οποίες θα παρέχουν δωρεάν ενημέρωση και καθοδήγηση σχετικά με τις διαθέσιμες επιλογές διαχείρισης χρεών και ρυθμίσεων.
Περισσότερη προστασία στις ψηφιακές συναλλαγές
Καθώς ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές συνάπτουν δάνεια ή αποκτούν χρηματοδοτικά προϊόντα μέσω εφαρμογών και διαδικτυακών πλατφορμών, το νέο πλαίσιο ενισχύει τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και διαφάνειας στις ψηφιακές υπηρεσίες.
Προβλέπονται αυστηρότεροι κανόνες για τις ηλεκτρονικές συμβάσεις, ενώ λαμβάνονται μέτρα απέναντι σε πρακτικές που ενδέχεται να επηρεάζουν αθέμιτα τη συμπεριφορά των χρηστών μέσω ψηφιακών διεπαφών και παραπλανητικών σχεδιαστικών τεχνικών.
Οι νέες ρυθμίσεις φιλοδοξούν να δημιουργήσουν ένα πιο ασφαλές και διαφανές περιβάλλον δανεισμού, ενισχύοντας την προστασία των πολιτών τόσο στις παραδοσιακές όσο και στις ψηφιακές μορφές χρηματοδότησης.
Δείτε εδώ όλο το Νομοσχέδιο
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα
