Κάποτε το αυτοκίνητο αποτελούσε το απόλυτο σύμβολο ελευθερίας και ανεξαρτησίας, όμως στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή τα δεδομένα έχουν αλλάξει ριζικά. Τα σημερινά οχήματα έχουν μετατραπεί σε εξελιγμένους υπολογιστές πάνω σε ρόδες, τους οποίους οι μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες χρησιμοποιούν ως εργαλεία για τη συλλογή προσωπικών δεδομένων των οδηγών με σκοπό το κέρδος. Οι ίδιες οι εταιρείες παραδέχονται στις ψιλές γραμμές των πολιτικών απορρήτου τους ότι καταγράφουν τα πάντα, από την ακριβή τοποθεσία και το αν φοράτε ζώνη, μέχρι το οδηγικό σας στυλ, τις απότομες επιταχύνσεις ή τα φρεναρίσματα, ακόμη και το ποιοι επιβαίνουν μαζί σας στο όχημα.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική, καθώς ορισμένες εταιρείες συγκεντρώνουν στοιχεία που ξεπερνούν κάθε φαντασία, όπως ηλικία, βάρος, φυλή, ψυχολογικές τάσεις, πολιτικές πεποιθήσεις, ακόμη και τις εκφράσεις του προσώπου των οδηγών μέσω εσωτερικών καμερών. Μια αποκαλυπτική έρευνα του Ινστιτούτου Mozilla εξέτασε 25 κορυφαίες μάρκες αυτοκινήτων και διαπίστωσε ότι καμία δεν πληρούσε τα βασικά πρότυπα ασφάλειας και ιδιωτικότητας, χαρακτηρίζοντας τα αυτοκίνητα ως τη χειρότερη κατηγορία προϊόντων που έχουν αξιολογηθεί ποτέ. Μάλιστα, η πολιτική απορρήτου εταιρειών όπως η Kia περιλαμβάνει όρους που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο συλλογής ευαίσθητων δεδομένων, όπως η σεξουαλική ζωή ή η υγεία των οδηγών, με την εταιρεία να απαντά ότι η διατύπωση αυτή υπάρχει απλώς για να καλύπτει τους αυστηρούς νομικούς ορισμούς της Καλιφόρνιας, χωρίς να διευκρινίζει τι ακριβώς καταγράφει.
Ο Ντάρελ Γουέστ, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπρούκινγκς, επισημαίνει ότι η ζωή ενός οδηγού μπορεί πλέον να ανασυντεθεί σχεδόν δευτερόλεπτο προς δευτερόλεπτο, καθώς οι περισσότεροι καταναλωτές δεν έχουν ιδέα για την έκταση αυτής της παρακολούθησης. Τα δεδομένα αυτά μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο μέσω διαδικτύου και καταλήγουν σε μεσίτες πληροφοριών (data brokers) και ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες τα χρησιμοποιούν για να αυξήσουν τα ασφάλιστρα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση οδηγού της General Motors στις ΗΠΑ, ο οποίος είδε τα ασφάλιστρά του να αυξάνονται κατά 21% και ανακάλυψε ότι εταιρεία διαμεσολάβησης είχε στα χέρια της μια έκθεση 130 σελίδων με κάθε του διαδρομή. Παρά την παρέμβαση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου των ΗΠΑ, που επέβαλε πενταετή απαγόρευση πώλησης δεδομένων στην General Motors χωρίς ρητή συναίνεση, το εμπόριο αυτό παραμένει ευρέως διαδεδομένο και απολύτως νόμιμο, αφού οι οδηγοί αποδέχονται τυφλά τους όρους κατά την ενεργοποίηση των συστημάτων ψυχαγωγίας.
Το πρόβλημα αναμένεται να διογκωθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς η αμερικανική νομοθεσία θα υποχρεώσει τις αυτοκινητοβιομηχανίες να εγκαθιστούν προηγμένα συστήματα με υπέρυθρες βιομετρικές κάμερες για τον εντοπισμό κουρασμένων ή μεθυσμένων οδηγών. Αν και το μέτρο παρουσιάζεται ως ασπίδα για την οδική ασφάλεια, οι οργανώσεις προστασίας των δικαιωμάτων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς δεν υπάρχει κανένα νομικό πλαίσιο που να περιορίζει τη χρήση αυτών των νέων, ουσιαστικά ιατρικών, δεδομένων. Ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο το πλαίσιο του GDPR προσφέρει κάποια προστασία και δικαιώματα διαγραφής, οι ειδικοί τονίζουν ότι η λύση δεν μπορεί να βαραίνει τον απλό πολίτη. Μέχρι να αλλάξει ριζικά το σύστημα και ο έλεγχος των δεδομένων να επιστρέψει στους ίδιους τους κατόχους, ο αυτοκινητόδρομος των προσωπικών μας δεδομένων θα συνεχίσει να γίνεται όλο και πιο παρεμβατικός.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
