Το Μεσολόγγι αποτελεί έναν σπουδαίο και ιδανικό προορισμό, καθώς είναι ένα… αληθινό διαμάντι στη μέση μιας μαγικής λίμνης αλλά αποτελεί μια πόλη με σπουδαία ιστορία.
Το Μεσολόγγι είναι πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας και αποτελεί έδρα του Δήμου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου. Η πόλη είναι κτισμένη στον προσχωσιγενή βραχίονα, που σχηματίζεται ανάμεσα στην ομώνυμη λιμνοθάλασσα και στη λιμνοθάλασσα της Κλείσοβας, βρίσκεται 247 χλμ. δυτικά της Αθήνας και σε απόσταση περίπου 37 χλμ. νοτιότερα του Αγρινίου και 34 χλμ. δυτικότερα του Αντιρρίου.
Το Μεσολόγγι, η Ιερά πόλις όπως έχει αποκληθεί, έχει ταυτιστεί περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ελληνική πόλη με τον Αγώνα του 1821.
Η πύλη της Εξόδου, ο χωματένιος φράχτης, ο Κήπος των Ηρώων με τον τύμβο, όπου έχουν ταφεί οστά αγωνιστών, ανδριάντες και προτομές αγωνιστών και φιλελλήνων, όπως του Μάρκου Μπότσαρη, του Κυριάκου Μαυρομιχάλη και του Λόρδου Βύρωνα αποτελούν ορισμένα μόνο από τα τεκμήρια του ρόλου, που διαδραμάτισε η πόλη στον αγώνα της ανεξαρτησίας.
Η Δημοτική Πινακοθήκη, η οποία στεγάζεται στο Δημαρχείο, φιλοξενεί μόνιμα συλλογή πινάκων Ελλήνων και ξένων ζωγράφων του 19ου και 20ου αι., λιθογραφίες και διάφορα αντικείμενα σχετιζόμενα με το 1821: φύλλα των Ελληνικών Χρονικών του Μάγερ, αντικείμενα του Βύρωνα, ο οποίος πέθανε στο Μεσολόγγι κ.ά.
Συγκοινωνίες
Ο αυτοκινητόδρομος 5 (Ιόνια Οδός) διέρχεται βόρεια του Μεσολογγίου.
Η πόλη είχε σιδηροδρομικό σταθμό στη γραμμή του ΟΣΕ από το Κρυονέρι έως το Αγρίνιο, αλλά αυτό εγκαταλείφθηκε από τη δεκαετία του 1970.
Τα ΚΤΕΛ Αιτωλοακαρνανίας έχουν γραμμές προς τις γύρω πόλεις και τα χωριά, αλλά και προς μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και άλλα.
Το πιο κοντινό αεροδρόμιο είναι ο Κρατικός Αερολιμένας Ακτίου.
Η λιμνοθάλασσα
Η αβαθής λιμνοθάλασσα της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας είναι η σημαντικότερη από αυτές που σχηματίζονται λόγω των προσχώσεων των ποταμών Ευήνου και Αχελώου. Η περιοχή φημίζεται για την πλούσια πτηνοπανίδα και ιχθυοπανίδα της. Τα ρηχά νερά της βοηθούν στην ανάπτυξη πλούσιας χλωρίδας από φύκη και θαλάσσια μακρόφυτα, που αποτελούν τροφή για δεκάδες χιλιάδες πάπιες, βουτηχτές, τσικνιάδες, κορμοράνους, γλάρους ενώ τακτική είναι η παρουσία αρπακτικών πτηνών, όπως ο ψαλιδιάρης και βασιλαετός (Aquila heliaca).
Το Μεσολόγγι είναι γνωστό για τα αλιευτικά του προϊόντα, ιδιαίτερα το φημισμένο αυγοτάραχο, του κέφαλου μιας και η παρακείμενη λιμνοθάλασσα είναι ιδανικό μέρος για ιχθυοκαλλιέργειες. Η λιμνοθάλασσα με τις γραφικές «πελάδες» της -τα μικρά ξύλινα σπιτάκια πάνω σε πασσάλους, μέσα στο νερό- προστατεύεται από τη γνωστή Συνθήκη Ραμσάρ επικυρωμένη στην Ελλάδα από το 1974 και αποτελεί περιβαλλοντικό πάρκο και οικοσύστημα.
Αυγοτάραχο Μεσολογγίου
Το αυγοτάραχο Μεσολογγίου ή αλλιώς το ελληνικό χαβιάρι προέρχεται από τις λιμνοθάλασσες του Μεσολογγίου και του Αιτωλικού. Το αυγοτάραχο δεν είναι τίποτε άλλο από ταριχευμένα αυγά ψαριών. Το προϊόν προέρχεται από τις ωοθήκες του κέφαλου τις οποίες οι ντόπιοι επεξεργάζονται με αλάτι, κατόπιν τις υποβάλλουν σε ελαφριά ξήρανση και στη συνέχεια τις εμβαπτίζουν μέσα σε κερί για να διατηρηθούν αναλλοίωτες. Η εκλεκτή αυτή κεχριμπαρένια λιχουδιά με την ξεχωριστή νοστιμιά και το φίνο άρωμα συγκαταλέγεται στις γκουρμέ γεύσεις και ανάμεσα στις πρώτες επιλογές της απαιτητικής γαστρονομίας. Θεωρείται πηγή σημαντικής ενέργειας και υψηλής διατροφικής αξίας, καθότι περιέχει σημαντική ποσότητα βιταμινών και ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών. Το αυγοτάραχο Μεσολογγίου το μοναδικό αυτό αλιευτικό προϊόν έχει χαρακτηριστεί προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), στην Ελλάδα.
Αξιοθέατα και οι γιορτές της Εξόδου
Στην πόλη βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η κατοικία της οικογένειας Τρικούπη, του ποιητή Κωστή Παλαμά, η Βάλβειος Βιβλιοθήκη, η οποία αποτελεί και τη δημόσια δημοτική βιβλιοθήκη της πόλης με σπάνια βιβλία και ντοκουμέντα και προσφάτως το αρχαιολογικό μουσείο «Ξενοκράτειο»
Επίσης υπάρχουν εκεί, το Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Διέξοδος», ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά κύτταρα όχι μόνο της πόλης, αλλά ολόκληρης της Δυτικής Ελλάδας, το οποίο ευθύνεται για τη διοργάνωση πλείστων εκδηλώσεων όπως εκθέσεων, σεμιναρίων, βιντεοπροβολών, παρουσιάσεων, επιστημονικών συνεδρίων και το Μουσείο Ιστορίας και Τέχνης στην πλατεία Μάρκου Μπότσαρη με πλούσια ενθυμήματα του Αγώνα του 1821.
Τα τείχη και η πύλη της πόλης παραμένουν επιβλητικά και κανείς μπορεί να επισκεφθεί τον Κήπο των Ηρώων όπου έχουν θαφτεί πολλοί γνωστοί και άγνωστοι ήρωες που πολέμησαν στην Ηρωική Έξοδο.
Οι εορτές Εξόδου λαμβάνουν χώρα κάθε χρόνο στο Μεσολόγγι προς τιμήν της Εξόδου του Μεσολογγίου. Κορυφώνονται το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων, με τη μεγάλη πομπή να διασχίζει την πόλη και να καταλήγει στον Κήπο των Ηρώων. Οι συμμετέχοντες στην πομπή ντύνονται με παραδοσιακές στολές και με πένθιμο βηματισμό, συνοδεύουν την εικόνα της Εξόδου.
Το βράδυ του Σαββάτου, μετά την καθιερωμένη λιτανευτική πομπή, λαμβάνει χώρα η αναπαράσταση της ανατίναξης του δημογέροντα Χρήστου Καψάλη. Είναι η πιο σημαντική τοπική εορτή την οποία τιμούν με την παρουσία τους πολλές πολιτικές προσωπικότητες, όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και άλλων χωρών.
Από τον Σεπτέμβριο του 2020 λειτουργεί σε πολύ κοντινή του οικισμού της Τουρλίδας (παραθαλάσσια τοποθεσία) το μοναδικό στην Ελλάδα θεματικό μουσείο άλατος, το Μουσείο Άλατος Μεσολογγίου.
