Το σχέδιο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας – Οι 7 άξονες και το έργο «Εύρυτος» που θωρακίζει την Αττική για τα επόμενα 30 χρόνια

Με τη διαβεβαίωση ότι η ΕΥΔΑΠ θα παραμείνει δημόσια εταιρεία ξεκίνησε την ομιλία του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στην εκδήλωση εορτασμού των 100 χρόνων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης (ΕΥΔΑΠ) που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, το πρωί της Πέμπτης.

«Αναλογιζόμαστε το μεγάλο το βάρος της ευθύνης, όταν ηγέτες προηγούμενων περιόδων έλαβαν σημαντικές αποφάσεις, ώστε το νερό να παραμείνει επαρκές, ποιοτικό και φθηνό. Είναι μεγάλη η σημασία των αποφάσεων που παρουσιάστηκαν σήμερα για τα επόμενα χρόνια αυτής της εταιρείας, που ανήκει κατά 51% στο Ελληνικό Δημόσιο και αυτό, επαναλαμβάνω, δεν πρόκειται να αλλάξει. Υπενθυμίζω ότι το 2016 οι μετοχές της ΕΥΔΑΠ κατέληξαν στο Υπερταμείο και με απόφαση αυτής της κυβέρνησης επέστρεψαν στο Ελληνικό Δημόσιο, όπου και θα παραμείνουν» τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Η Αττική αντιμετωπίζει πολύ μεγάλο πρόβλημα ως προς την υδροδότηση της, εάν δεν πάρει δραστικά μέτρα. Η ελπίδα δεν είναι στρατηγική και εμείς οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι για το χειρότερο σενάριο», προσέθεσε.

Αναφερόμενος στο νέο μεγάλο έργο ύδρευσης, που έρχεται να συνεχίσει την ιστορία των εμβληματικών έργων του Μαραθώνα, του Μόρνου και του Ευήνου ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι πρόκειται για τη μεταφορά άνω των 200 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού με φυσική ροή (χωρίς αντλιοστάσια) από τους ποταμούς Σικελιώτη και Καρπενησίου, οι οποίοι καταλήγουν στη λίμνη των Κρεμαστών.

«Το έργο αυτό θα εξασφαλίσει ότι για τα επόμενα τριάντα χρόνια η Αττική δεν θα αντιμετωπίσει πρόβλημα υδροδότησης», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός, υπενθυμίζοντας «την κρίση ύδρευσης της δεκαετίας του ’90, που δεν πρέπει ποτέ να επαναληφθεί».

Ο πρωθυπουργός είπε ακόμα ότι έχει πολύ μεγάλη σημασία, η διεύρυνση της ΕΥΔΑΠ πέραν της Αττικής καθώς εισέρχεται στη διαχείριση και του αρδευτικού νερού, που αποτελεί μία άλλης τάξεως πρόκληση. «Καταλήγοντας», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, «η δέσμευση της κυβέρνησής μας αφορά στην προστασία του νερού ως του υπέρτατου δημοσίου αγαθού, αφορά επίσης στην κατηγορηματική δέσμευση ότι η ΕΥΔΑΠ θα παραμείνει δημόσια εταιρεία, καθώς και ότι οι επενδύσεις της θα διερευνήσουν όλες τις πηγές χρηματοδότησης για να εξακολουθήσουμε να έχουμε το ποιοτικότερο και το φθηνότερο νερό».

Τα μέτρα 2,5 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας

Έργα ύψους 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε επτά άξονες, δρομολογούνται προκειμένου να υλοποιηθεί το σχέδιο για τη διαχείριση του νερού έτσι ώστε η χώρα να μη βρεθεί αντιμέτωπη με τον κίνδυνο της λειψυδρίας. Αυτό ανακοινώθηκε παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, στο πλαίσιο της εκδήλωσης της ΕΥΔΑΠ για τα 100 χρόνια λειτουργίας της. Όπως ξεκαθαρίστηκε, το νερό είναι και θα παραμείνει δημόσιο αγαθό ενώ θα παραμείνει το ποιοτικότερο νερό στην Ευρώπη.

Όπως ανακοίνωσε ο ΥΠΕΝ, το μεγάλο έργο είναι ο Εύρυτος: η μερική Εκτροπή Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Εύηνο και θα θωρακίσει την Αττική για τα επόμενα 30 χρόνια.

Ειδικότερα, όπως ανέφερε ο κ. Παπασταύρου, σήμερα οι κλιματική αλλαγή εντείνει τη λειψυδρία ενώ βρισκόμαστε σε ένα από τα πιο χαμηλά σημεία διαθεσιμότητας νερού. Τα μέτρα που υλοποιούνται άμεσα σε 7 άξονες στρατηγικής δράσης, και εναρμονίζονται με τις ευρωπαϊκές μας δεσμεύσεις. Πρόκειται για μέτρα που θωρακίζουν την ύδρευση για άνω του 50% του πληθυσμού της χώρας και οργανώνουν το τοπίο διαχείρισης νερού.

Συγκεκριμένα, ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε στα εξής:

Το μεγάλο έργο είναι ο Εύρυτος: η μερική Εκτροπή Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Εύηνο. Το έργο αυτό συμβολίζει την καλή, ανεμπόδιστη ροή [Εὖ + ῥέω] και θα θωρακίσει την Αττική για τα επόμενα 30 χρόνια. Εκτιμάται ότι η ολοκλήρωση του Έργου «Εύρυτος» θα πραγματοποιηθεί στο πρώτο εξάμηνο 2029 – σε περίπου 4 έτη από σήμερα – και 100 χρόνια μετά την ολοκλήρωση του φράγματος του Μαραθώνα.

Ταυτόχρονα, η ΕΥΔΑΠ τρέχει βραχυπρόθεσμες δράσεις, με στόχο την άμεση υδροδοτική θωράκιση της Αττικής: Μεταξύ άλλων, αξιοποιεί και ενεργοποιεί γεωτρήσεις σε Μαυροσουβάλα, Ούγγρους και Βοιωτικό Κηφισό με συνολική συνεισφορά περίπου 150 εκατ. κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο, μόλις ολοκληρωθούν.

Σε περίπτωση που χρειαστεί, σύμφωνα πάντα με τον κ. Παπασταύρου:, ωριμάζουν μεσοπρόθεσμα και δύο σημαντικά έργα: (α) Το έργο αγωγού ανύψωσης νερού στο Εξωτερικό Υδροδοτικό Σύστημα (ΕΥΣ) για διασύνδεση με αφαλάτωση και (β) τη χερσαία Αφαλάτωση: 87,5 εκ. κ.μ./έτος.

Παράλληλα, προβλέπεται η Γεωγραφική Επέκταση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στην άρδευση στη γεωγραφική περιοχή της αρμοδιότητάς τους ενώ έκανε λόγο για ένα μεταρρυθμιστικό πρώτο βήμα στο νοικοκύρεμα 750 παρόχων σε ένα κατακερματισμένο τοπίο.

Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, για να μπορέσουν οι πυλώνες αυτοί να είναι ισχυροί, χρειάζονται θεσμικές ενισχύσεις που περιλαμβάνουν:

Εκσυγχρονισμό διατάξεων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, κάποιες από τις οποίες ισχύουν αμετάβλητες από το 1980.
Εργασιακές και μισθολογικές ευελιξίες, που θα ξεκλειδώσουν τη δυναμική των εταιρειών αυτών, θα προσελκύσουν νέα στελέχη και θα δώσουν τη δυνατότητα στην ΕΥΔΑΠ να εφαρμόσει πλήρως ένα φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο 2,5 δις.

Ταυτόχρονα, από την πλευρά του, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρά σε κωδικοποίηση και βελτίωση της νομοθεσίας, με στόχο την εξυγίανση των 110 Δημοσίων Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) της χώρας που δεν απορροφώνται από ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ.

Συνολικά, όπως έκανε γνωστό ο ΥΠΕΝ, 151 έργα με π/υ άνω των 320 εκ. ευρώ υλοποιούνται ήδη σε περισσότερα από 40 νησιά για βελτίωση ύδρευσης και αποχέτευσης. Από το μεγάλο έργο της Χρυσηίδας στην Κέρκυρα ως την ύδρευση του Ηρακλείου, από την αφαλάτωση στο Καστελόριζο ως τις δύο αφαλατώσεις στην Αμοργό, το Υπουργείο στηρίζει με άμεσα έργα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νησιά μας.

Ο πρόεδρος της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Στεργίου, έκανε μία ιστορική αναδρομή, υπογραμμίζοντας, μεταξύ άλλων, τον ρόλο του Ελ. Βενιζέλου, ο οποίος με τη συνεργασία της Ούλεν, δημιούργησε το πρώτο δίκτυο νερού στην πρωτεύουσα, αλλά και του Κωνσταντίνου Καραμανλή, στις μέρες του οποίου έγινε πράξη η ολοκληρωμένη διαχείριση του νερού από την ΕΥΔΑΠ. Αναφέρθηκε επίσης στη σημαντική συμβολή των πρωθυπουργών Κωνσταντίνου Μητσοτάκη που διαχειρίστηκε με απόλυτη επιτυχία την κρίση της λειψυδρίας στην αρχή της δεκαετίας του 90′, αλλά και του Κώστα Σημίτη. Τέλος, υπογράμμισε τον ρόλο νυν πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά και τη συμβολή του ανθρώπινου δυναμικού της εταιρείας.

Απ’ την πλευρά του ο Δ.Σ της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης, τόνισε τον ρόλο της ΕΥΔΑΠ αλλά και την αξία του ρόλου του Εύρυτου, που θα κοστίσει περί τα 500 εκατομμύρια, αλλά μηδενικό κόστος λειτουργίας. «Δε θα αφήσουμε την Αθήνα χωρίς νερό», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Σαχίνης, ενώ έκανε λόγο για “Plan B”, με εκτεταμένα έργα αφαλατώσεων και επεσήμανε τα έργα μείωσης των διαρροών στην πρωτεύουσα, αλλά και ανάκτησης νερού. Το εμβληματικότερο όλων όπως είπε, είναι η Ψυττάλεια 3 και πρόσθεσε ότι ήδη φέτος έχουμε εξαπλασιάσει τις επενδύσεις μας με εικοσαπλάσια απορρόφηση κονδυλίων.

Χαρακτηριστική στιγμή της εκδήλωσης ήταν ο χαιρετισμός από τον “ίδιο” τον Χένρι Ούλεν, ο οποίος εμφανίστηκε στο κοινό σε 3D βίντεο, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Οι 7 άξονες των μέτρων

Σχεδιασμός & Υλοποίηση Μεγάλων Έργων Αντιμετώπισης Λειψυδρίας Αττικής

Γεωγραφική Επέκταση ΕΥΔΑΠ & ΕΥΑΘ
Θεσμική Ενίσχυση ΕΥΔΑΠ & ΕΥΑΘ
Εφαρμογή Ρυθμιστικού Πλαισίου
Αναδιάρθρωση ΔΕΥΑ
Αντιμετώπιση Άμεσων Προβλημάτων Νησιών
Εξασφάλιση Τεχνικής Βοήθειας

1. Έργο «Εύρυτος» -Μερική Εκτροπή Κρικελιώτη & Καρπενησιώτη προς Εύηνο (Μακροπρόθεσμα)

Το έργο αυτό, που η ονομασία του συμβολίζει την καλή, ανεμπόδιστη ροή [Εὖ + ῥέω], θα αποτελέσει το νέο μεγάλο έργο της γενιάς μας, θωρακίζοντας την Αττική για τουλάχιστον 30 χρόνια. Η εκτιμώμενη ολοκλήρωση Έργου «Εύρυτος» είναι για το πρώτο εξάμηνο 2029 (περίπου 4 έτη).

1α. Σχεδιασμός Μεγάλων Έργων Αντιμετώπισης Λειψυδρίας Αττικής (Βραχυπρόθεσμα)

Ταυτόχρονα, σε συντονισμό με την ΕΥΔΑΠ υλοποιούνται βραχυπρόθεσμες δράσεις με στόχο την άμεση θωράκιση της Αττικής:

Γεωτρήσεις & Αξιοποίηση Βοιωτικού Ρου Κηφισού

Ενεργοποίηση και αξιοποίηση Γεωτρήσεων Μαυροσουβάλας, Ούγγρων, Μείωση Οικολογικής Παροχής Ευήνου, Αξιοποίηση Βοιωτικού Ρου Κηφισού: Συνολική συνεισφορά 149 εκ. κ.μ νερό

Μείωση διαρροών
Έργα μείωσης των διαρροών (μη τιμολογούμενο νερό)
Ενημέρωση καταναλωτών
Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση καταναλωτών για τον εξ’ορθολογισμό της κατανάλωσης και εκσυγχρονισμό των υδραυλικών εγκαταστάσεων τους.
Αξιοποίηση ανακτημένου νερού
Προγραμματισμός έργων και δράσεις για την αξιοποίηση ανακτημένου νερού σε κάθε άλλη χρήση πλην της ανθρώπινης κατανάλωσης, ώστε να μειωθεί η κατανάλωση πόσιμου νερού

1β. Σχεδιασμός Μεγάλων Έργων Αντιμετώπισης Λειψυδρίας Αττικής (Μεσοπρόθεσμα)

Έργο αγωγού ανύψωσης νερού στο ΕΥΣ για διασύνδεση με αφαλάτωση [2 έτη].
Χερσαία Αφαλάτωση: 87,5 εκ. κ.μ./έτος [2-2,5 έτη]

Σε περίπτωση που χρειαστεί, ο υποστηρικτικός αυτός σχεδιασμός θα διασφαλίσει μεσοπρόθεσμα το ενδιάμεσο διάστημα μέχρι την υλοποίηση του Έργου «Εύρυτος».

2. Γεωγραφική Επέκταση ΕΥΔΑΠ & ΕΥΑΘ

Οι χρόνιες παθογένειες στην διαχείριση νερού καθιστούν επιτακτική την δημιουργία 2 ισχυρών πυλώνων σε Αττική & Θεσσαλονίκη με υποχρεωτική απορρόφηση παρόχων ύδρευσης & αποχέτευσης.

Ταυτόχρονα, επέκταση αρμοδιοτήτων ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ και στην άρδευση: Πρόκειται για μια σημαντική μεταρρύθμιση με στόχο την συνολική διαχείριση του νερού. Για πρώτη φορά οι ΕΥΔΑΠ & ΕΥΑΘ θα έχουν συνολική ευθύνη και για την ύδρευση και για την άρδευση στην γεωγραφική περιοχή της αρμοδιότητάς τους. Αποτελεί ένα πρώτο βήμα στο νοικοκύρεμα 750 παρόχων σε ένα κατακερματισμένο τοπίο.

3. Θεσμική Ενίσχυση ΕΥΔΑΠ & ΕΥΑΘ

Για να μπορέσουν οι πυλώνες αυτοί να είναι ισχυροί χρειάζονται θεσμικές ενισχύσεις που περιλαμβάνουν:

Εκσυγχρονισμός λειτουργίας διατάξεων ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ, εργασιακές & Μισθολογικές Ευελιξίες σύμφωνα με ευρωπαϊκά πρότυπα και διεθνείς καλές πρακτικές εταιριών διαχείρισης νερού.

Ξεκλειδώνεται η δυναμική ενός φιλόδοξου επενδυτικού σχεδίου της ΕΥΔΑΠ ύψους €2.5δις.

4. Εφαρμογή Ρυθμιστικού Πλαισίου

Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητος ο θεσμικός εκσυγχρονισμός διατάξεων και ρυθμιστικού πλαισίου ώστε να επιτρέψει την ταχεία εφαρμογή μέτρων.

Ενδυνάμωση του ρόλου της Ρ.Α.Α.Ε.Υ
Εφαρμογή Ρυθμιστικού Πλαισίου για Ανάκτηση Κόστους.

Υποχρέωση παρόχων κατάρτισης σχεδίου ασφαλείας τροφοδοσίας πόσιμου νερού. Ενεργοποίηση διαδικασίας κατεπείγουσας ανάγκης (άρθρων 32 και 269 N. 4412/2016, & άρθρου 55, Ν.5215/2025.

Επικαιροποίηση χρονικών οροσήμων ευνοϊκού διακανονισμού χρεών προς ΔΕΗ.

5. Αναδιάρθρωση ΔΕΥΑ

Το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρά σε κωδικοποίηση και βελτίωση της νομοθεσίας με στόχο την εξυγίανση των 110 ΔΕΥΑ της χώρας που δεν απορροφώνται από ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ

Οι ΔΕΥΑ εντάσσονται στον έλεγχο του παρατηρητηρίου οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ
Θεσπίζεται η υποχρέωση μεταβίβασης στην ΑΑΔΕ των ληξιπρόθεσμων οφειλών των καταναλωτών τους με ποινή απαλλαγής του Γενικού Διευθυντή από τα καθήκοντά του αν δεν το πράξει.
Απλοποιείται η διαδικασία ίδρυσης και λειτουργίας διαδημοτικής ΔΕΥΑ

6. Αντιμετώπιση Άμεσων Προβλημάτων Νησιών

79 εκ. € – 68 έργα ύδρευσης που υλοποιούνται μέσω ΕΣΠΑ& ΤΑΑ
185 εκ. € – 28 έργα διαχείρισης αστικών λυμάτων σε υλοποίηση (ΕΣΠΑ &ΤΑΑ)
30 εκ. € – 54 έργα ύδρευσης συμπεριλαμβανομένων 30 αφαλατώσεων, προς ένταξη σε ΕΠΑ
26 εκ. € Έργο Χρυσηίδας (Κέρκυρα)

Συνολικά 151 έργα με π/υ άνω των 320 εκ. € σε πάνω από 40 νησιά για βελτίωση ύδρευσης & αποχέτευσης.

7. Εξασφάλιση Τεχνικής Βοήθειας

Έχει εξασφαλιστεί έγκριση της ΕΕ για Τεχνική βοήθεια για την αναδιοργάνωση των υπόλοιπων παρόχων υπηρεσιών ύδρευσης, με στόχο την: