Στρατηγική σταδιακών παρεμβάσεων σχεδιάζει η κυβέρνηση προκειμένου να περιορίσει τις επιπτώσεις της νέας γεωπολιτικής κρίσης στην οικονομία, με στόχο τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε περίπτωση που ενταθούν οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας και βασικών αγαθών.
Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές και εμφανίζεται έτοιμο να ενεργοποιήσει μέτρα στήριξης, εφόσον η ενεργειακή κρίση κλιμακωθεί. Οι αποφάσεις, ωστόσο, θα συνδέονται άμεσα με τις πρωτοβουλίες που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς βασική προϋπόθεση για την αξιοποίηση επιπλέον δημοσιονομικών πόρων θεωρείται η πιθανή αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, εξετάζονται και παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σε εθνικό επίπεδο. Μεταξύ αυτών βρίσκεται το ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική πώληση καυσίμων, με στόχο τον περιορισμό της ακρίβειας στην αγορά.
Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης οι εξελίξεις στις θαλάσσιες μεταφορές, οι εφοδιαστικές αλυσίδες και οι αερομεταφορές, καθώς και πιθανές επιπτώσεις σε τιμές λιπασμάτων και στην επισιτιστική ασφάλεια. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο προβλημάτων στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους διεθνώς.
Ο επικεφαλής του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη μια «εργαλειοθήκη» μέτρων, αντίστοιχη με εκείνη που ενεργοποιήθηκε το 2022 μετά τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Όπως ανέφερε, τα εργαλεία αυτά μπορούν να επανέλθουν εφόσον η ενεργειακή κρίση ενταθεί.
Μεταξύ των μέτρων που βρίσκονται σε εφεδρεία περιλαμβάνεται η επαναφορά πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους στην αγορά καυσίμων, μέτρο που είχε εφαρμοστεί από το 2021 και παρέμεινε σε ισχύ μέχρι τα μέσα του 2025 για τον περιορισμό των αυξήσεων σε καύσιμα και βασικά αγαθά.
Παράλληλα εξετάζεται και το ενδεχόμενο επαναφοράς της επιδότησης καυσίμων μέσω του λεγόμενου “fuel pass”, το οποίο είχε εφαρμοστεί για πρώτη φορά το 2022 ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση. Η ενεργοποίηση του συγκεκριμένου μέτρου συνδέεται με δύο βασικές προϋποθέσεις: η τιμή του πετρελαίου να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και η αύξηση αυτή να διατηρηθεί για τουλάχιστον έναν μήνα.
Επιπλέον, στο τραπέζι βρίσκεται και η πιθανή επαναφορά επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της χονδρικής τιμής του ρεύματος. Σε ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί μηχανισμός κρατικής επιδότησης ανά κιλοβατώρα για την απορρόφηση μέρους των αυξήσεων.
Την ίδια στιγμή, η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα περίοδο αβεβαιότητας. Η άνοδος των ενεργειακών τιμών αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τον πληθωρισμό, προκαλώντας αυξήσεις σε καύσιμα, μεταφορές και υπηρεσίες, ενώ ενδέχεται να οδηγήσει σε υψηλότερους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου.
Παράλληλα, υπάρχει ανησυχία για νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνική Στατιστική Αρχή, οι τιμές τροφίμων αυξήθηκαν κατά 4,5% σε ετήσια βάση, με σημαντικές αυξήσεις να καταγράφονται σε προϊόντα όπως το μοσχάρι, τα φρούτα, ο καφές και τα προϊόντα σοκολάτας.
Πιέσεις αναμένονται επίσης στις εφοδιαστικές αλυσίδες, ιδιαίτερα σε κλάδους που εξαρτώνται από πρώτες ύλες της Μέσης Ανατολής, ενώ η γεωπολιτική αβεβαιότητα ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά το επενδυτικό κλίμα, παρά τις προβλέψεις για αύξηση των επενδύσεων κατά 10,2% φέτος με τη στήριξη του Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Επιπλέον, πιθανές επιπτώσεις αναμένονται και στον τουρισμό, έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Ο κλάδος απέφερε πέρυσι περίπου 23,5 δισ. ευρώ, ωστόσο μια παρατεταμένη κρίση στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις διεθνείς ταξιδιωτικές ροές και τις κρατήσεις.
Τέλος, η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας θα μπορούσε να επηρεάσει και τον ρυθμό ανάπτυξης της χώρας, θέτοντας σε αμφισβήτηση την πρόβλεψη του προϋπολογισμού για αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,4% το 2026.
Επιμέλεια; Συντακτική ομάδα
