Ο Κώστας Καραγκούνης, υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, σε άρθρο του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ αναφέρει:
«Σε μια περίοδο βαθιών οικονομικών, τεχνολογικών και δημογραφικών αλλαγών, η αγορά εργασίας βρίσκεται σε φάση δυναμικού μετασχηματισμού.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν νέες ευκαιρίες για ανάπτυξη και καινοτομία, αλλά, ταυτόχρονα, αναδεικνύουν σημαντικές ανισότητες και προκλήσεις που απαιτούν στοχευμένες πολιτικές και συντονισμένη δράση.
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η διασφάλιση μιας αγοράς εργασίας χωρίς αποκλεισμούς. Ομάδες όπως οι νέοι εκτός εκπαίδευσης και απασχόλησης (NEETs), οι μακροχρόνια άνεργοι, τα άτομα με αναπηρία ή προβλήματα υγείας, καθώς και όσοι επιβαρύνονται με ευθύνες φροντίδας, συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις στην πρόσβαση στην εργασία.
Εκεί εξειδικεύεται και η προσπάθεια του Υπουργείου Εργασίας με στοχευμένες παρεμβάσεις και πολιτικές που έχουν μετρήσιμο αποτέλεσμα. Τα τελευταία χρόνια, μειώθηκε η ανεργία σε πρωτοφανή επίπεδα από 17,8% τον Ιούλιο του 2019 στο 7,7% τον Ιανουάριο του 2026. Ειδικότερα, μειώθηκε η ανεργία των νέων κατά 53,6%, από το δυσθεώρητο 37% του 2019 στο 16% του 2026. Υιοθετήθηκαν μια σειρά πολιτικών που έφεραν σημαντικά αποτελέσματα, όπως οι «Ημέρες Καριέρας» που πραγματοποιούνται σε όλη τη χώρα, η ενίσχυση των Σχολών Επαγγελματικής Μαθητείας (ΕΠΑΣ) και των Ινστιτούτων Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ) στο πλαίσιο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) και πολλών ειδών επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης που παρέχουν κίνητρα στους εργοδότες να προσλαμβάνουν και να εκπαιδεύουν νέους απευθείας στον χώρο εργασίας.
Όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία, οι εργαζόμενοι μπορούν πλέον να λαμβάνουν συντάξεις αναπηρίας χωρίς να χρειάζεται να σταματήσουν να εργάζονται, βάζοντας τέλος στο δίλημμα μεταξύ απασχόλησης ή κρατικής στήριξης.
Έχουν θεσπιστεί πολλά προγράμματα απασχόλησης, με τελευταίο το ειδικό πρόγραμμα επιδοτήσεων που υποστηρίζει την πρόσληψη 2.000 ανέργων από ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων ατόμων με αναπηρίες.
Αναλήφθηκαν πρωτοβουλίες επιχορήγησης επιχειρήσεων, με στόχο την προώθηση της απασχόλησης 3.000 ανέργων ατόμων από ευάλωτα περιβάλλοντα.
Καταρτίστηκε ειδικό πρόγραμμα απασχόλησης στον δημόσιο τομέα για 2.000 άτομα με αναπηρίες, που προσφέρει θέσεις εργασίας σε δήμους και κυβερνητικούς φορείς και πολλά άλλα.
Αξίζει να γίνει ξεχωριστή αναφορά στην άρση των θεσμικών εμποδίων όσον αφορά τη συμμετοχή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας, πολιτική που έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του αριθμού των εργαζόμενων συνταξιούχων από περίπου 35.000 σε πάνω από 270.000.
Προβλέφθηκαν επίσης προγράμματα επιδότησης για την πρόσληψη ανέργων ηλικίας 55+ με 34.527 δικαιούχους μέχρι σήμερα.
Χρηματοδοτήθηκαν επιχειρήσεις για την υποστήριξη της απασχόλησης 10.000 ανέργων ηλικίας 45+ σε περιοχές με υψηλή ανεργία για περίοδο 18 μηνών και επίσης καταρτίστηκαν προγράμματα υποστήριξης επιχειρηματικότητας για ανέργους ηλικίας 30-59 ετών, με έμφαση στην προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας.
Στοχευμένες πολιτικές οφείλουν να ξεδιπλώνονται και στη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας.
Η ενίσχυση πολιτικών ισότητας, η στήριξη της οικογενειακής ζωής και η αναβάθμιση της ποιότητας της εργασίας, αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την πλήρη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.
Από το 2019, έχει μειωθεί η ανεργία των γυναικών κατά 52,5% μέσω εξατομικευμένων πολιτικών παρεμβάσεων. Προβλέφθηκε η παράταση της άδειας μητρότητας και των σχετικών παροχών από έξι σε εννέα μήνες, η δυνατότητα μεταφοράς έως και επτά μηνών άδειας μητρότητας στους πατέρες, η εισαγωγή άδειας πατρότητας μετ’ αποδοχών, θεσπίστηκαν φοροαπαλλαγές για τους εργοδότες που παρέχουν παροχές σε νέους γονείς και, βέβαια, θεσμοθετήθηκε μεγαλύτερη ευελιξία στην οργάνωση του χρόνου εργασίας για την υποστήριξη της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Παράλληλα, η επένδυση στις δεξιότητες και στη διά βίου μάθηση αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της οικονομίας. Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και οι μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας καθιστούν αναγκαία την προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων και την ανάπτυξη ευέλικτων προγραμμάτων κατάρτισης.
Στην Ελλάδα, η ζήτηση εστιάζει όλο και περισσότερο σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες, αλλά και σε οριζόντιες ικανότητες, όπως η προσαρμοστικότητα και η επίλυση προβλημάτων.
Η συνεργασία μεταξύ κράτους, επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών φορέων, είναι καθοριστική για την αποτελεσματική κάλυψη των κενών δεξιοτήτων.
Περισσότεροι από 630.000 ωφελούμενοι προγραμμάτων κατάρτισης σε πράσινες και ψηφιακές δεξιότητες προσφέρονται από τη ΔΥΠΑ από το 2019 έως σήμερα.
Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες που ξεδίπλωσε το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και η υιοθέτηση ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας στην Ελλάδα ξεχωρίζουν ως αποτελεσματικές και αποδοτικές, σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ.
Για να υπάρχει μια πιο καθαρή εικόνα, στα προγράμματα κατάρτισης που εφαρμόζονται με ιδιαίτερη ένταση στην αγορά εργασίας, οι ωφελούμενοι, δώδεκα μήνες μετά τη συμμετοχή τους σε αυτά, έχουν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να απασχοληθούν σε σύγκριση με τους μη συμμετέχοντες (86,4% έναντι 27,7%). Το ίδιο και με τα επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης. Δώδεκα μήνες μετά τη συμμετοχή των ωφελουμένων σε αυτά τα προγράμματα έχουν 62% περισσότερες πιθανότητες να απασχοληθούν σε σχέση με τους μη συμμετέχοντες.
Την ίδια στιγμή, η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας. Η αύξηση της παραγωγικότητας και η δημιουργία νέων επαγγελματικών ευκαιριών συνυπάρχουν με προκλήσεις που σχετίζονται με την αλγοριθμική μεροληψία, την παρακολούθηση των εργαζομένων και την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων.
Η ανάγκη για διαφάνεια, ανθρώπινη εποπτεία και σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Δεν θα μπορούσαν οι πολιτικές του Υπουργείου να μην λάβουν υπόψη τα νέα δεδομένα, δίνοντας προτεραιότητα στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, με 38 πρωτοποριακές ειδικότητες που προσφέρονται από τις Επαγγελματικές Σχολές Μαθητείας (ΕΠΑΣ) της ΔΥΠΑ σε όλη την Ελλάδα. Για παράδειγμα, προσφέρονται ειδικότητες που αφορούν τεχνικούς πληροφορικής, ειδικούς ψηφιακής απεικόνισης και κοινωνικών δικτύων, προσωπικό υποστήριξης κυβερνοασφάλειας και πολλές ακόμη, με αποτέλεσμα φυσικά να υπάρχει πλήρης απορρόφηση στην αγορά εργασίας σε πολλές από αυτές τις ειδικότητες.
Εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, για να αξιολογηθούν και να εφαρμοστούν αυτές οι πολιτικές, αποτελεί ο Μηχανισμός Διάγνωσης των Αναγκών Εργασίας, ο οποίος καταγράφει, αναλύει και οπτικοποιεί τις τρέχουσες ανάγκες της αγοράς εργασίας όσον αφορά τα επαγγέλματα και τις δεξιότητες, σε σχέση με τις δεξιότητες που προσφέρει το εργατικό δυναμικό, παρακολουθεί τις αλλαγές και τις τεχνολογικές εξελίξεις που επηρεάζουν την απασχόληση και προβλέπει τις βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες αναδυόμενες ανάγκες σε εργατικό δυναμικό.
Επιπρόσθετα, ιδιαίτερη δυναμική παρουσιάζει η εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών, η οποία προσφέρει ευκαιρίες ένταξης σε άτομα που δυσκολεύονται να ενταχθούν σε πιο παραδοσιακές μορφές απασχόλησης.
Ωστόσο, η επικράτηση μορφών απασχόλησης χωρίς πλήρη εργασιακά δικαιώματα δημιουργεί εύλογες ανησυχίες. Η διασφάλιση των δικαιωμάτων, καθώς και η διαφάνεια στους μηχανισμούς αμοιβής, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για μια δίκαιη και βιώσιμη αγορά εργασίας.
Τέλος, η Τεχνητή Νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση, παρά τις σημαντικές δυνατότητες που προσφέρουν, εγείρουν ζητήματα που σχετίζονται με την απασχόληση και τη βιωσιμότητα. Η αντικατάσταση θέσεων εργασίας ρουτίνας συνοδεύεται από τη δημιουργία νέων, πιο εξειδικευμένων ρόλων, απαιτώντας συνεχή προσαρμογή των δεξιοτήτων.
Ταυτόχρονα, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις καθιστούν αναγκαία την υιοθέτηση πολιτικών που θα συνδυάζουν την καινοτομία με τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Είναι ζητήματα που αξιολογεί αυτήν τη στιγμή η Ευρωπαϊκή Ένωση και, βέβαια, προς αυτήν την κατεύθυνση, εξειδικεύει τις πρωτοβουλίες του και το Υπουργείο Εργασίας.
Συνολικά, η ενίσχυση της αγοράς εργασίας στην εποχή των μετασχηματισμών προϋποθέτει μια ολιστική προσέγγιση. Πολιτικές χωρίς αποκλεισμούς, επένδυση στη γνώση και τις δεξιότητες, ισχυρό ρυθμιστικό πλαίσιο και υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνολογίας, συνθέτουν το πλαίσιο για μια αγορά εργασίας ανθεκτική και δίκαιη».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
