Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν εναγωνίως μια συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας που θα επιτρέψει στον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανιστεί ως νικητής στο συγκεκριμένο ζήτημα, χωρίς όμως να διαλυθεί η συμμαχία που αποτελεί τη βάση της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Από προτάσεις για αξιοποίηση του ΝΑΤΟ με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική έως την παροχή παραχωρήσεων προς τις ΗΠΑ στον τομέα της εξόρυξης ορυκτών, οι ηγέτες της ΕΕ δείχνουν να προκρίνουν τη συνεννόηση αντί της σύγκρουσης με τον Αμερικανό πρόεδρο, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της Ένωσης που μίλησαν στο POLITICO. Η κινητοποίηση αυτή έρχεται μετά τις νέες δηλώσεις του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία και ότι δεν αποκλείει ακόμη και τη χρήση βίας για την απόκτησή της.
«Στο τέλος καταλήγουμε πάντα σε ένα κοινό συμπέρασμα» με την Ουάσινγκτον, δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες για τη Γροιλανδία ήταν «ενθαρρυντικές». Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε την ελπίδα ότι θα βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας αναμένεται να συναντηθούν την Τετάρτη στον Λευκό Οίκο με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, παρουσία και του Μάρκο Ρούμπιο. Όπως ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης, προσδοκούν «μια ειλικρινή συζήτηση με την αμερικανική κυβέρνηση».
Η τέχνη της συμφωνίας
Ερωτηθείς για το πιθανό τελικό σενάριο, ένας από τους διπλωμάτες ανέφερε ότι θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια συμφωνία που θα προσέφερε στον Τραμπ μια νίκη με εσωτερική πολιτική αξία, όπως η δέσμευση των ευρωπαϊκών χωρών για αυξημένες επενδύσεις στην ασφάλεια της Αρκτικής και η υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα επωφεληθούν από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ αναζητά πρωτίστως μια πολιτική νίκη. «Αν επανασυσκευάσεις έξυπνα την ασφάλεια της Αρκτικής, τη συνδυάσεις με κρίσιμες πρώτες ύλες και το παρουσιάσεις ως μεγάλη επιτυχία, υπάρχει πιθανότητα να το αποδεχθεί», είπε, υπενθυμίζοντας ότι στο παρελθόν –όπως με τις δεσμεύσεις των συμμάχων για αύξηση των αμυντικών δαπανών– η διαδικασία εξελίχθηκε με παρόμοιο τρόπο.
Στο πεδίο της άμυνας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε άνοιξε τον δρόμο για μια τέτοια συμφωνία, δηλώνοντας τη Δευτέρα ότι συζητούνται τρόποι ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, μια αύξηση των επενδύσεων από ευρωπαϊκές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να ικανοποιήσει το πάγιο αίτημα του Τραμπ να αναλάβει η Ευρώπη μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά της.
Στον τομέα της εξόρυξης ορυκτών, τα δεδομένα είναι πιο θολά. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, εξετάζεται το ενδεχόμενο συμφωνίας που θα εξασφαλίζει στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη της εκμετάλλευσης κρίσιμων πρώτων υλών.
Προς το παρόν, η ικανότητα εξόρυξης στη Γροιλανδία είναι περιορισμένη. Η Δανία επί χρόνια αναζητά επενδυτές για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, καθώς οι περισσότερες χώρες προτιμούν φθηνότερες λύσεις από τις διεθνείς αγορές. Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, περιλαμβάνοντας κονδύλια για κρίσιμες πρώτες ύλες – εξέλιξη που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δέλεαρ για μια συμφωνία συν-επένδυσης με τις ΗΠΑ.
Διπλωμάτες επισημαίνουν, πάντως, ότι αν το πραγματικό ενδιαφέρον του Τραμπ είναι τα ορυκτά, η Δανία έχει εδώ και χρόνια προσφέρει στις ΗΠΑ τη δυνατότητα επενδύσεων στη Γροιλανδία, πρόταση που μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει δεκτή. Αντίστοιχα, αν το ζήτημα αφορά την ανάσχεση της Κίνας και της Ρωσίας, ο Τραμπ θα μπορούσε απλώς να ζητήσει αύξηση της παρουσίας αμερικανικών στρατευμάτων στο νησί.
Τρίτος Ευρωπαίος διπλωμάτης εξέφρασε την άποψη ότι ο Τραμπ ίσως επιδιώκει να αφήσει το αποτύπωμά του στην Ιστορία. Όπως είπε, το σύνθημα «Make America Great Again» έχει αποκτήσει γεωγραφική διάσταση, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει να μείνει γνωστός ως ο άνθρωπος που έκανε τις ΗΠΑ «μεγαλύτερες» και κυριολεκτικά.
Η διάσωση του ΝΑΤΟ
Πάνω απ’ όλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση. Μια άμεση αμερικανική επέμβαση στη Γροιλανδία –έδαφος κράτους-μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ– θα σήμαινε, όπως προειδοποιούν οι ηγέτες, το τέλος της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
«Θα ήταν μια πρωτοφανής κατάσταση στην ιστορία του ΝΑΤΟ και κάθε αμυντικής συμμαχίας», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, προσθέτοντας ότι το Βερολίνο βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με την Κοπεγχάγη για τα ενδεχόμενα αντίδρασης της Ευρώπης.
Ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους και η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν προειδοποίησαν ότι μια στρατιωτική επέμβαση θα ισοδυναμούσε με το τέλος του ΝΑΤΟ. «Θα σταματούσαν τα πάντα», δήλωσε χαρακτηριστικά η Φρεντέρικσεν.
Διπλωμάτης του ΝΑΤΟ σημείωσε ότι καμία πρόβλεψη της ιδρυτικής συνθήκης του 1949 δεν αφορά επίθεση ενός συμμάχου εναντίον άλλου, κάτι που πρακτικά θα σήμαινε «το τέλος της συμμαχίας».
Ο ίδιος ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι για τις ΗΠΑ «μπορεί να είναι επιλογή» να επιδιώξουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας ακόμη και με κόστος τη συνοχή της συμμαχίας.
Η διατήρηση του ΝΑΤΟ παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα για την ΕΕ. Αν και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απορρίπτουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο «παράδοσης» της Γροιλανδίας, παραδέχονται πόσο έντονη είναι η αγωνία να αποφευχθεί μια ευθεία σύγκρουση με την Ουάσινγκτον.
«Η κατάσταση είναι σοβαρή – και η Ευρώπη φοβάται», δήλωσε διπλωμάτης που συμμετέχει στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες, ενώ άλλος χαρακτήρισε τη στιγμή «σεισμική», καθώς δείχνει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ανατρέψουν έναν αιώνα στενών σχέσεων.
Παρότι υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι μια στρατιωτική σύγκρουση είναι αδιανόητη, η εξεύρεση διαπραγματευτικής λύσης αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Μέχρι τις πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ, οι Ευρωπαίοι απέφευγαν συνειδητά να εκπονήσουν σχέδιο προστασίας της Γροιλανδίας, φοβούμενοι ότι κάτι τέτοιο θα έκανε την απειλή πιο πραγματική.
«Ήταν ένα ενδεχόμενο που είχαμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας, αλλά για το οποίο μπορούσαμε να κάνουμε ελάχιστα», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, ειδικός σε στρατιωτικά ζητήματα στο Βασιλικό Κολέγιο Άμυνας της Δανίας. Όπως είπε, υπήρχε ο φόβος ότι η προετοιμασία απέναντι σε μια αμερικανική κίνηση θα μπορούσε να την ενθαρρύνει.
Το αποτέλεσμα είναι ότι, έπειτα από χρόνια αποφυγής σχεδιασμού, η Ευρώπη βρέθηκε ξαφνικά χωρίς σαφή στρατηγική. «Οι κανόνες που γνωρίζαμε δεν ισχύουν πλέον», ανέφερε πρώην Δανός βουλευτής που γνωρίζει τις συζητήσεις.
Αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν την πρόκληση ως τη μεγαλύτερη για την Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Ξέρουμε πώς θα αντιδρούσαμε αν αυτό το έκανε η Ρωσία», σημείωσε διπλωμάτης. «Με τις ΗΠΑ, όμως, πρόκειται για κάτι εντελώς πρωτόγνωρο».
Πηγή: Politico
