Ο Βρετανός πρωθυπουργός αρνήθηκε στον Ντόναλντ Τραμπ να «στείλει πολεμικά πλοία» στην Μέση Ανατολή για την προστασία των πετρελαιοφόρων στα Στενά του Ορμούζ.
Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν τηλεφωνικά και, παρά το γεγονός ότι συμφώνησαν «στη σημασία της επαναλειτουργίας του στενού για να τερματιστεί η διαταραχή της παγκόσμιας ναυτιλίας, η οποία αυξάνει το κόστος παγκοσμίως», όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η ανακοίνωση της Ντάουνινγκ Στριτ, δεν έχουν, τουλάχιστον προς το παρόν, κοινή προσέγγιση για τους τρόπους με τους οποίους θα αποκατασταθεί η τάξη στην περιοχή.
Όπως σημειώνουν βρετανοί αναλυτές, όταν το Ιράν προειδοποιεί για αντίποινα κατά του Ηνωμένου Βασιλείου, είναι κατανοητό γιατί δεν σχεδιάζεται, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, η αποστολή βρετανικών πολεμικών πλοίων για τη συνοδεία των δεξαμενόπλοιων. Αντ’ αυτού, η βρετανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να προσφέρει μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drone) ανίχνευσης ναρκών και αναχαίτισης πυραύλων στο πλαίσιο της διεθνούς προσπάθειας για την απελευθέρωση της ναυτιλίας στη διαδρομή.
Τι θα σήμαινε μια εμπλοκή του ΝΑΤΟ
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποστολή νατοϊκών και άλλων πολεμικών πλοίων για τη συνοδεία τάνκερ στην περιοχή είναι μια «εξαιρετικά επικίνδυνη αποστολή», καθώς αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης με τις ιρανικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με το Associated Press, ο Τραμπ ζητά από «περίπου επτά χώρες» να στείλουν πολεμικά πλοία ώστε να συγκροτηθεί μια πολυεθνική δύναμη, με επίκεντρο συμμάχους που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη κατονομάσει Κίνα, Γαλλία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ηνωμένο Βασίλειο ως πιθανούς συμμετέχοντες, υποστηρίζοντας ότι «όσοι ωφελούνται από τα Στενά πρέπει να βοηθήσουν ώστε να μην συμβεί τίποτα αρνητικό εκεί».
Η υποδοχή που έχει συναντήσει μέχρι στιγμής κάθε άλλο παρά θετική είναι. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών απέκλεισε το ενδεχόμενο συμμετοχής. Δεν θα στείλει πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ ανακοίνωσε και η Αυστραλία, ενώ η Ιαπωνία ξεκαθάρισε σήμερα ότι «δεν σχεδιάζει» να διεξαγάγει ή να συμμετάσχει σε στρατιωτική επιχείρηση.
Δυτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τυχόν επίσημη νατοϊκή επιχείρηση ασφαλείας στα Στενά του Ορμούζ θα σηματοδοτούσε ποιοτική αναβάθμιση της σύγκρουσης, μετατρέποντάς την από κυρίως αμερικανοϊρανική αντιπαράθεση σε ευρύτερη σύγκρουση Ιράν–ΝΑΤΟ, με απρόβλεπτες συνέπειες. Παράλληλα, θα ενίσχυε τον ρόλο της Συμμαχίας στη διασφάλιση στρατηγικών θαλάσσιων νευραλγικών σημείων, όπως επισημαίνουν αναλυτές για τα νατοϊκά δόγματα ναυτικής ασφάλειας, αλλά και θα δοκίμαζε την πολιτική βούληση ευρωπαϊκών κυβερνήσεων που ήδη πιέζονται από τις εκτίναξη των τιμών ενέργειας και τον φόβο γενικευμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με διεθνή μέσα όπως το Reuters, η ρητορική Τραμπ λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης προς τους Ευρωπαίους, οι οποίοι εξαρτώνται περισσότερο από τα πετρέλαια του Κόλπου σε σχέση με τις ΗΠΑ, ώστε να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης στη ναυτική ασφάλεια.
Την ίδια στιγμή, διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι ο Λευκός Οίκος χρησιμοποιεί την πιθανότητα νατοϊκής εμπλοκής και ως μοχλό διαπραγμάτευσης με το Πεκίνο, απειλώντας ακόμη και με αναβολή προγραμματισμένης συνόδου με τον Σι Τζινπίνγκ, αν η Κίνα δεν συμβάλει στην αποκλιμάκωση και στην επαναλειτουργία των Στενών.
Από έναν περιφερειακό πόλεμο σε σημείο συστημικής καμπής
Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές για τα νατοϊκά δόγματα αυτό που παρακολουθούμε είναι μια μετάβαση από την προσεκτικά διαχειριζόμενη πίεση σε κάτι πιο δομικό και άμεσο. Ωστόσο, η απομάκρυνση της ιρανικής ηγεσίας είναι το σημείο όπου τελειώνει η επιχειρησιακή φάση, όχι εκεί όπου επιλύεται η στρατηγική πρόκληση.
Αυτό που θα οικοδομηθεί στη συνέχεια – είτε πρόκειται για μια ομαλή μετάβαση, είτε για έναν κατακερματισμό, είτε για κάποια μορφή ομοσπονδιακής αναδιάρθρωσης – θα καθορίσει την περιφερειακή τάξη για την επόμενη δεκαετία ή και περισσότερο. Και η συστημική διάσταση είναι εξίσου σημαντική με την περιφερειακή.
Με την αποδυνάμωση της ικανότητας του Ιράν και την εισαγωγή αβεβαιότητας στις ενεργειακές αλυσίδες εφοδιασμού από τις οποίες εξαρτάται η Κίνα, αυτή η σύγκρουση αγγίζει την καρδιά του ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας όπως εξελίσσεται σήμερα. Αν το Ιράν καταλήξει να ευθυγραμμιστεί με μια τάξη πραγμάτων φιλική προς τις ΗΠΑ, το Πεκίνο θα βρεθεί αντιμέτωπο με τη μακροπρόθεσμη απώλεια δύο σημαντικών ενεργειακών κόμβων – του Ιράν και της Βενεζουέλας – από το στρατηγικό του δίκτυο εφοδιασμού. Αυτό δεν θα αναδιαμόρφωνε μόνο τον χάρτη της Μέσης Ανατολής· θα μετατόπιζε και την υποκείμενη ισορροπία ισχύος πάνω στην οποία οικοδομείται η μετάβαση ισχύος του 21ου αιώνα.
Για το ΝΑΤΟ, αυτό δεν αποτελεί απλώς μια περιφερειακή εξέλιξη στα περιθώρια των ανησυχιών της Συμμαχίας. Πρόκειται για ένα δομικό σημείο καμπής. Η αξιοπιστία της στρατηγικής άμυνας 360 μοιρών του ΝΑΤΟ εξαρτάται πλέον από την ικανότητά του να περιορίσει τις παράπλευρες επιπτώσεις, να διατηρήσει ανοιχτές τις θαλάσσιες αρτηρίες και να διασφαλίσει τη συνοχή της Συμμαχίας, ενώ ταυτόχρονα να κατανοήσει με σαφήνεια τι σημαίνει στην πράξη ο ανταγωνισμός μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Και καταλήγουν: Η αρχική φάση αυτού του πολέμου είναι στρατιωτική και κινητική. Η καθοριστική του φάση – για τη Μέση Ανατολή, για το ΝΑΤΟ και για τη διεθνή τάξη – θα είναι δομική.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
