Μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των μυστικών διαπραγματεύσεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία φαίνεται πως εκτυλίχθηκε τον Μάρτιο στην Τζέντα, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ των New York Times. Σε μια κλειστή αίθουσα ξενοδοχείου, Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι συζήτησαν για πρώτη φορά με τέτοια σαφήνεια τα όρια μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας, με την ουκρανική πλευρά να δείχνει διάθεση να αποδεχθεί απώλεια σημαντικού μέρους των εδαφών της.
Το πρωί της 11ης Μαρτίου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο άπλωσε στο τραπέζι έναν μεγάλο χάρτη της Ουκρανίας, ζητώντας από την ουκρανική αντιπροσωπεία να καθορίσει τις «απόλυτες κόκκινες γραμμές» της. Η συζήτηση ξεκίνησε με την αποδοχή από το Κίεβο της πρότασης του Ντόναλντ Τραμπ για άμεση κατάπαυση του πυρός διάρκειας 30 ημερών.
Καθώς οι συμμετέχοντες έσκυβαν πάνω από τον χάρτη, ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας Ρουστέμ Ουμέροφ σχεδίασε τη γραμμή επαφής που χωρίζει τις ουκρανικές από τις ρωσικές ελεγχόμενες περιοχές, περνώντας από Χάρκοβο, Λουγκάνσκ, Ντονέτσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, τον οποίο κύκλωσε, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο «πυρηνικής καταστροφής» λόγω της πλημμελούς συντήρησης από τις ρωσικές δυνάμεις. Έδειξε επίσης τη λωρίδα της Κινμπούρν, εξηγώντας ότι η ανάκτησή της θα εξασφάλιζε ασφαλή πρόσβαση στα ναυπηγεία του Μικολάιβ.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, εκείνη τη στιγμή σημειώθηκε μια ιστορική μετατόπιση: «Ήταν η πρώτη φορά που ο Ζελένσκι, μέσω των ανθρώπων του, είπε ότι για να επιτευχθεί ειρήνη είναι διατεθειμένος να εγκαταλείψει το 20% της χώρας». Η αντίδραση της αμερικανικής αποστολής ήταν άμεση, με συμβούλους του Τραμπ να σχολιάζουν ότι οι Ουκρανοί «μπήκαν στο πνεύμα».
Λίγο αργότερα, ο Τραμπ έδωσε εντολή για επανεκκίνηση της αμερικανικής βοήθειας προς το Κίεβο και οι συνεργάτες του χάραξαν τις βασικές γραμμές μιας πιθανής συμφωνίας: παραχώρηση εδαφών κατά μήκος της γραμμής που σχεδίασε ο Ουμέροφ, ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά όχι στο ΝΑΤΟ, διεθνής ή αμερικανική διαχείριση του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια και αίτημα προς τη Ρωσία για επιστροφή της Κινμπούρν.
Το πιο δύσκολο ζήτημα παρέμενε η Κριμαία. Η αναφορά της προκάλεσε έντονη αντίδραση από τον Ουμέροφ, ο οποίος τόνισε ότι «η Κριμαία είναι ουκρανική», επικαλούμενος και την προσωπική ιστορία της οικογένειάς του. Ο Ρούμπιο προσπάθησε να κατευνάσει τις εντάσεις, διευκρινίζοντας ότι μόνο οι ΗΠΑ —και όχι η Ουκρανία ή οι Ευρωπαίοι— θα αναγνώριζαν τη ρωσική κυριαρχία.
Παρά τις ενστάσεις, η ουκρανική πλευρά δεν αποχώρησε από τις συνομιλίες. Ο ειδικός απεσταλμένος Κιθ Κέλογκ προσπάθησε να καθησυχάσει το Κίεβο, παραπέμποντας στο παράδειγμα της μεταπολεμικής Γερμανίας που παρέμεινε διαιρεμένη για δεκαετίες πριν επανενωθεί.
Στο τέλος της συνάντησης, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι μετέφεραν στους Ουκρανούς ότι «η μπάλα βρίσκεται πλέον στο γήπεδο της Ρωσίας». Και αν ο Πούτιν αρνηθεί; «Τότε θα έχει πρόβλημα με τον Ντόναλντ Τραμπ», φέρεται να είπε ο Ρούμπιο, κλείνοντας μια από τις πιο καθοριστικές συζητήσεις του πολέμου.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
