Ο ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, πιέζει τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, να συνεχίσει τον πόλεμο κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική εκστρατεία αποτελεί «ιστορική ευκαιρία» για την αναδιαμόρφωση της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με τους New York Times που επικαλούνται πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες από Αμερικανούς αξιωματούχους.
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, σε σειρά επαφών την τελευταία εβδομάδα, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ φέρεται να μετέφερε στον Τραμπ ότι θα πρέπει να επιμείνει μέχρι την καταστροφή της σκληροπυρηνικής κυβέρνησης του Ιράν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Ο ίδιος, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, υποστηρίζει ότι το Ιράν αποτελεί μακροπρόθεσμη απειλή για τις χώρες του Κόλπου, η οποία μπορεί να εξαλειφθεί μόνο με την ανατροπή του καθεστώτος.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, θεωρεί επίσης το Ιράν μακροπρόθεσμη απειλή. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ισραήλ πιθανότατα θα έβλεπε ως επιτυχία ένα αποτυχημένο ιρανικό κράτος, απορροφημένο από εσωτερικές αναταραχές και ανίκανο να το απειλήσει, ενώ η Σαουδική Αραβία θεωρεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο σοβαρή και άμεση απειλή για την ασφάλειά της.
Ωστόσο, ανώτεροι αξιωματούχοι τόσο στη Σαουδική Αραβία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν ότι, εάν η σύγκρουση παραταθεί, το Ιράν θα μπορούσε να εξαπολύσει ολοένα και πιο σφοδρές επιθέσεις κατά σαουδαραβικών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, ενώ οι ΗΠΑ ενδέχεται να εμπλακούν σε έναν ατέρμονο πόλεμο.
Δημόσια, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα, δηλώνοντας ότι ο πόλεμος μπορεί να λήξει σύντομα με τις ενδείξεις, ωστόσο, να παραπέμπουν σε περαιτέρω κλιμάκωση. Τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η κυβέρνησή του είχε «παραγωγικές συνομιλίες» με το Ιράν για «μια πλήρη και συνολική επίλυση των εχθροπραξιών», αν και η Τεχεράνη διέψευσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις.
Οι συνέπειες του πολέμου για την οικονομία και την εθνική ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας είναι τεράστιες. Επιθέσεις με drones και πυραύλους από το Ιράν, ως απάντηση στην αμερικανοϊσραηλινή επίθεση, έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου.
Οι αρχές της χώρας απέρριψαν τους ισχυρισμούς ότι ο πρίγκιπας Μοχάμεντ πιέζει για την παράταση του πολέμου.
«Το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας υποστήριζε ανέκαθεν μια ειρηνική επίλυση αυτής της σύγκρουσης, ακόμη και πριν αυτή ξεκινήσει», ανέφερε η κυβέρνηση σε ανακοίνωσή της, προσθέτοντας ότι οι αξιωματούχοι «παραμένουν σε στενή επικοινωνία με την κυβέρνηση Τραμπ και η δέσμευσή μας παραμένει αμετάβλητη».
«Πρωταρχική μας ανησυχία σήμερα είναι η άμυνα απέναντι στις καθημερινές επιθέσεις κατά του λαού μας και των πολιτικών υποδομών», προστίθεται στην ανακοίνωση. «Το Ιράν έχει επιλέξει μια επικίνδυνη στρατηγική οριακής έντασης αντί σοβαρών διπλωματικών λύσεων. Αυτό βλάπτει όλους τους εμπλεκόμενους, αλλά περισσότερο απ’ όλους το ίδιο το Ιράν».
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κατά καιρούς εμφανιστεί ανοιχτός στο ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης του πολέμου, ωστόσο ο πρίγκιπας Μοχάμεντ φέρεται να υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν λάθος, σύμφωνα με πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες, και έχει πιέσει για επιθέσεις κατά της ενεργειακής υποδομής του Ιράν με στόχο την αποδυνάμωση της κυβέρνησης στην Τεχεράνη, όπως αναφέρει το δημοσίευμα των ΝΥΤ.
Ο πρίγκιπας Μοχάμεντ, ένας αυταρχικός ηγέτης που έχει καταστείλει τις αντίθετες φωνές στο εσωτερικό της χώρας του, τυγχάνει εκτίμησης από τον Ντόναλντ Τραμπ και έχει επηρεάσει στο παρελθόν τις αποφάσεις του. Σύμφωνα με πηγές που έχουν ενημερωθεί από Αμερικανούς αξιωματούχους, ο πρίγκιπας έχει υποστηρίξει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να εξετάσουν ακόμη και την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν, με στόχο την κατάληψη ενεργειακών υποδομών και την ανατροπή της κυβέρνησης.
Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ φέρεται να εξετάζει πιο σοβαρά το ενδεχόμενο στρατιωτικής επιχείρησης για την κατάληψη του νησιού Χαργκ, που αποτελεί κεντρικό κόμβο της πετρελαϊκής υποδομής του Ιράν. Μια τέτοια επιχείρηση, είτε με αερομεταφερόμενες δυνάμεις του στρατού είτε με αποβατικές με πεζοναύτες, θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ έχει ταχθεί υπέρ χερσαίων επιχειρήσεων στις συνομιλίες του με τον Τραμπ.
Οι θέσεις της Σαουδικής Αραβίας για τον πόλεμο διαμορφώνονται όχι μόνο από πολιτικούς αλλά και από οικονομικούς παράγοντες. Από την έναρξη της σύγκρουσης, οι ιρανικές αντεπιθέσεις έχουν σε μεγάλο βαθμό περιορίσει τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, πλήττοντας σοβαρά την ενεργειακή βιομηχανία της περιοχής. Η συντριπτική πλειονότητα του πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κουβέιτ διέρχεται από τα Στενό για να φτάσει στις διεθνείς αγορές.
Παρότι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν κατασκευάσει αγωγούς για να παρακάμψουν το Στενό, και αυτές οι εναλλακτικές διαδρομές έχουν δεχθεί επιθέσεις.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αν και ο πρίγκιπας Μοχάμεντ πιθανότατα θα προτιμούσε να αποφευχθεί ένας πόλεμος, ανησυχεί πως, εάν ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει τώρα πίσω, η Σαουδική Αραβία και η υπόλοιπη Μέση Ανατολή θα βρεθούν μόνες απέναντι σε ένα ενισχυμένο και εξοργισμένο Ιράν.
Υπό αυτό το πρίσμα, μια ημιτελής στρατιωτική επιχείρηση θα εξέθετε τη Σαουδική Αραβία σε συχνές ιρανικές επιθέσεις, ενώ η Τεχεράνη, ενισχυμένη πλέον, θα μπορούσε να κλείνει περιοδικά το Στενό του Ορμούζ.
«Οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι θέλουν σίγουρα να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά το πώς θα τελειώσει έχει σημασία», δήλωσε η Γιασμίν Φαρούκ, διευθύντρια του προγράμματος για τον Κόλπο και την Αραβική Χερσόνησο στο International Crisis Group.
Μια επίθεση το 2019, που αποδόθηκε σε δυνάμεις προσκείμενες στο Ιράν και έπληξε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, προκαλώντας προσωρινά την απώλεια της μισής παραγωγής πετρελαίου της χώρας, οδήγησε τον πρίγκιπα να επανεξετάσει τη σκληρή του στάση απέναντι στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Στη συνέχεια, Σαουδάραβες αξιωματούχοι επιδίωξαν μια διπλωματική αποκλιμάκωση, αποκαθιστώντας τις σχέσεις με το Ιράν το 2023, εν μέρει επειδή διαπίστωσαν ότι η συμμαχία τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες παρείχε μόνο μερική προστασία απέναντι στην Τεχεράνη.
Και άλλες χώρες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, κινήθηκαν προς την κατεύθυνση της εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ιράν τα τελευταία χρόνια για παρόμοιους λόγους.
Ωστόσο, μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να προχωρήσει σε πόλεμο, παρά τις αντιρρήσεις αρκετών χωρών του Κόλπου, το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας χιλιάδες πυραύλους και drones κατά χωρών της περιοχής, υπονομεύοντας τις προσπάθειες για περιφερειακή συνεργασία, σύμφωνα με αξιωματούχους του Κόλπου.
«Η όποια εμπιστοσύνη υπήρχε στο παρελθόν έχει πλέον καταρρεύσει πλήρως», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει μεγάλο απόθεμα πυραύλων αναχαίτισης Patriot, τους οποίους χρησιμοποιεί για να προστατευθεί από το κύμα ιρανικών επιθέσεων που πλήττουν πετρελαϊκά κοιτάσματα, διυλιστήρια και πόλεις της χώρας.
Ωστόσο, τα αποθέματα τέτοιων συστημάτων είναι περιορισμένα σε παγκόσμιο επίπεδο. Επιθέσεις με drones και πυραύλους στη Σαουδική Αραβία έχουν ήδη πλήξει ένα διυλιστήριο και την πρεσβεία των ΗΠΑ, ενώ θραύσματα έχουν σκοτώσει δύο μετανάστες εργαζόμενους από το Μπανγκλαντές και έχουν τραυματίσει περισσότερους από δώδεκα άλλους ξένους κατοίκους.
Από την έναρξη του πολέμου, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει πιέσει για στρατιωτικές επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην κατάρρευση της ιρανικής κυβέρνησης. Αντίθετα, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επικεντρωθεί στην αποδυνάμωση των πυραυλικών και ναυτικών δυνατοτήτων της χώρας, εμφανιζόμενοι πιο επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο το σκληροπυρηνικό καθεστώς στην Τεχεράνη μπορεί να ανατραπεί.
Παρά το γεγονός ότι οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν σκοτώσει μεγάλο αριθμό ηγετικών στελεχών, η σκληροπυρηνική κυβέρνηση παραμένει στην εξουσία.
Σαουδάραβες αξιωματούχοι εκφράζουν εδώ και καιρό ανησυχίες ότι ένα «αποτυχημένο κράτος» στο Ιράν θα αποτελούσε σοβαρή απειλή για την ασφάλειά τους, επισημαίνουν αναλυτές. Φοβούνται ότι ακόμη και αν κατέρρεε η ιρανική κυβέρνηση, τμήματα του στρατού ή πολιτοφυλακές που θα αναδύονταν στο κενό εξουσίας θα συνέχιζαν τις επιθέσεις, πιθανότατα με στόχο τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του βασιλείου.
Ορισμένοι αναλυτές υπηρεσιών πληροφοριών εκτιμούν ότι ο πρίγκιπας Μοχάμεντ βλέπει τον πόλεμο και ως ευκαιρία για την ενίσχυση της επιρροής της Σαουδικής Αραβίας στη Μέση Ανατολή και θεωρεί ότι η χώρα μπορεί να προστατευθεί ακόμη και αν η σύγκρουση παραταθεί.
Στις συνομιλίες του με τον Τραμπ, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει ανησυχίες για την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και τις επιπτώσεις στην οικονομία. Ο Σαουδάραβας ηγέτης φέρεται να τον διαβεβαίωσε ότι πρόκειται για προσωρινό φαινόμενο, σύμφωνα με πηγές που έχουν ενημερωθεί από Αμερικανούς αξιωματούχους.
Ωστόσο, Αμερικανοί και περιφερειακοί αξιωματούχοι εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί ως προς το αν οι αγορές πετρελαίου θα ανακάμψουν γρήγορα από τον πόλεμο. Η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί να καλύψει τις απώλειες που προκαλεί η σύγκρουση, καθώς οι χερσαίοι αγωγοί της μεταφέρουν μόνο ένα μικρό μέρος του πετρελαίου που κανονικά διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ, σημειώνουν οικονομολόγοι.
Αν και η Σαουδική Αραβία είναι σε καλύτερη θέση από άλλες χώρες του Κόλπου να αντέξει ενδεχόμενο κλείσιμο του Στενού, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρές συνέπειες εάν η θαλάσσια οδός δεν επαναλειτουργήσει σύντομα.
Ακόμη και πριν από την έναρξη του πολέμου, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ αντιμετώπιζε σημαντικές οικονομικές προκλήσεις, καθώς πλησιάζει το 2030, ορόσημο που έχει θέσει για τη μετατροπή της Σαουδικής Αραβίας σε παγκόσμιο επιχειρηματικό κέντρο. Η κυβέρνηση προβλέπει δημοσιονομικά ελλείμματα για τα επόμενα χρόνια, καθώς φιλόδοξα έργα και μεγάλες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη πιέζουν τους περιορισμένους πόρους της χώρας.
Ένας παρατεταμένος πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να θέσει όλα αυτά σε κίνδυνο. Η επιτυχία του πρίγκιπα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος για επενδυτές και τουρίστες.
Ερωτηθείς την περασμένη εβδομάδα αν η Σαουδική Αραβία προτιμά τον άμεσο τερματισμό του πολέμου ή μια πιο μακρά σύγκρουση που θα αποδυνάμωνε το Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών πρίγκιπας Φαϊσάλ απάντησε ότι το μόνο που απασχολεί την κυβέρνηση είναι η παύση των ιρανικών επιθέσεων κατά της χώρας και των γειτονικών κρατών.
«Θα χρησιμοποιήσουμε κάθε μέσο που διαθέτουμε -πολιτικό, οικονομικό, διπλωματικό και κάθε άλλο- για να σταματήσουν αυτές οι επιθέσεις», δήλωσε.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
