Ο θάνατος ενός από τους ισχυρότερους βαρόνους των ναρκωτικών στο Μεξικό προκάλεσε κύμα βίας, με μέλη του καρτέλ του να παραλύουν ολόκληρες πόλεις μέσω οδοφραγμάτων, εμπρησμών και επιθέσεων κατά δυνάμεων ασφαλείας.
Τουλάχιστον 73 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της επιχείρησης για τη σύλληψη του Nemesio Oseguera Cervantes, γνωστού ως «Ελ Μέντσο». Ο επικεφαλής του Jalisco New Generation Cartel τραυματίστηκε σοβαρά σε ανταλλαγή πυρών με τις αρχές στις 22 Φεβρουαρίου 2026 και υπέκυψε αργότερα στα τραύματά του υπό κράτηση.
Όπως εκτιμούν ειδικοί που μελετούν επί δεκαετίες τα καρτέλ ναρκωτικών στη Λατινική Αμερική, η βίαιη αντίδραση που ακολούθησε εντάσσεται σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: οι κυβερνήσεις επιλέγουν θεαματικά πλήγματα κατά ηγετικών μορφών, τα οποία όμως συχνά οδηγούν σε περαιτέρω αιματοχυσία χωρίς να αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα προβλήματα ασφάλειας που ταλανίζουν μεγάλες περιοχές της χώρας.
Ποιος ήταν ο «Ελ Μέντσο»
Ο Οσεγκέρα Θερβάντες ξεκίνησε από χαμηλά στην ιεραρχία του οργανωμένου εγκλήματος. Πέρασε ένα διάστημα σε φυλακή των ΗΠΑ, όπου φέρεται να ανέπτυξε διασυνδέσεις με συμμορίες, πριν απελαθεί στο Μεξικό το 1997. Εκεί εντάχθηκε στο Milenio Cartel, που αρχικά συνεργάστηκε και στη συνέχεια συγκρούστηκε με το ισχυρό Sinaloa Cartel.
Το Jalisco New Generation Cartel φέρεται να συγκροτήθηκε γύρω στο 2010 υπό την ηγεσία του, μετά τη δολοφονία του Ignacio Coronel Villarreal, γνωστού ως «Νάτσο», βασικού συνδέσμου μεταξύ του Sinaloa και του Milenio Cartel.
Από το 2015, το καρτέλ της Χαλίσκο έγινε γνωστό για τις ανοιχτές επιθέσεις του κατά των μεξικανικών δυνάμεων ασφαλείας – μεταξύ άλλων με την κατάρριψη στρατιωτικού ελικοπτέρου. Παράλληλα, επέκτεινε τη δράση του σε ολόκληρη τη χώρα και στο εξωτερικό.
Πέρα από τη διακίνηση ναρκωτικών, η οργάνωση εμπλέκεται σε κλοπή καυσίμων, διακίνηση μεταναστών και εκβιασμούς, γεγονός που την έχει καταστήσει ένα από τα ισχυρότερα εγκληματικά δίκτυα στο Μεξικό.
Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες
Το τι θα ακολουθήσει εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εάν υπήρχε σχέδιο διαδοχής στην περίπτωση σύλληψης ή θανάτου του Οσεγκέρα.
Συνήθως, τέτοιου τύπου επιχειρήσεις οδηγούν σε έξαρση της βίας για δύο βασικούς λόγους. Βραχυπρόθεσμα, εκδηλώνονται αντίποινα. Ήδη, μέλη του καρτέλ εξαπολύουν επιθέσεις και στήνουν μπλόκα, επιδιώκοντας να εκδικηθούν τις δυνάμεις ασφαλείας και να επιβεβαιώσουν την κυριαρχία τους παρά την απώλεια του ηγέτη τους.
Παρόμοιες εικόνες είχαν καταγραφεί και μετά τη σύλληψη του Ovidio Guzmán López στη Σιναλόα το 2019 και εκ νέου το 2023.
Μακροπρόθεσμα, η βία μπορεί να προκύψει από εσωτερικές διαμάχες για τη διαδοχή ή από προσπάθειες αντίπαλων οργανώσεων να εκμεταλλευτούν το κενό εξουσίας. Συχνά, τέτοιες εξελίξεις οδηγούν σε κατακερματισμό των εγκληματικών δικτύων και σε περαιτέρω αστάθεια.
Η πραγματική εικόνα της ασφάλειας
Η κλιμάκωση σημειώνεται σε μια περίοδο όπου ορισμένοι δείκτες έδειχναν βελτίωση. Τα ποσοστά ανθρωποκτονιών μειώθηκαν το 2025. Ωστόσο, οι εξαφανίσεις παραμένουν σε ανησυχητικά επίπεδα, ενώ σε πολλές περιοχές οι εγκληματικές οργανώσεις εξακολουθούν να λειτουργούν ως παράλληλες αρχές.
Σε πολιτείες όπως η Sinaloa, παρά τα πλήγματα κατά των ηγετών των καρτέλ, οι παράνομες οικονομίες παραμένουν ισχυρές και ιδιαίτερα κερδοφόρες. Οι οργανώσεις ασκούν αυτό που οι ακαδημαϊκοί αποκαλούν «εγκληματική διακυβέρνηση», ρυθμίζοντας πτυχές της καθημερινής ζωής, άλλοτε μέσω εκφοβισμού και άλλοτε με μια μορφή ανοχής ή και αποδοχής από τις τοπικές κοινωνίες.
Για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, η καθημερινότητα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από φόβο και αβεβαιότητα.
Στρατηγική με περιορισμένα αποτελέσματα
Οι τελευταίες κυβερνήσεις είχαν δεσμευθεί για περιορισμό της στρατιωτικοποίησης της ασφάλειας, ωστόσο ο ρόλος του στρατού έχει ενισχυθεί. Η κυβέρνηση της προέδρου Claudia Sheinbaum επιδίωξε ένα ηχηρό πλήγμα σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων από τις ΗΠΑ για σκληρότερη στάση απέναντι στα καρτέλ.
Η στρατηγική των «αποκεφαλισμών» των εγκληματικών οργανώσεων δεν είναι νέα. Συχνά προσφέρει άμεσα πολιτικά οφέλη και ισχυρό συμβολισμό. Ωστόσο, χωρίς παράλληλες παρεμβάσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς, της ατιμωρησίας και των δικτύων που στηρίζουν το οργανωμένο έγκλημα, οι βασικές εγκληματικές δραστηριότητες – ανθρωποκτονίες, εξαφανίσεις, εκβιασμοί – συνεχίζουν να πλήττουν την κοινωνία.
Η εξουδετέρωση ενός βαρόνου των ναρκωτικών μπορεί να αποτελεί επιτυχία σε επίπεδο εντυπώσεων. Όμως, χωρίς συνολική αποδόμηση των εγκληματικών μηχανισμών, η επίδραση τόσο στη βία όσο και στις παράνομες ροές παραμένει περιορισμένη.
Συντακτική ομάδα Oknews
