Για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια στην Ουκρανία παραμένει χωρίς εξωτερική παροχή ρεύματος, λειτουργώντας αποκλειστικά μέσω εφεδρικών γεννητριών, σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian. Η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία μεταξύ ειδικών, που προειδοποιούν για κίνδυνο ανεξέλεγκτης υπερθέρμανσης των αντιδραστήρων, σε ένα σενάριο που παραπέμπει στη Φουκουσίμα του 2011.
Τεχνητή κρίση; Φόβοι για στρατηγικό σχέδιο της Μόσχας
Η μονάδα, που βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή, δεν έχει ενδείξεις επικείμενης αποκατάστασης της παροχής ρεύματος από την Ουκρανία. Ορισμένοι δυτικοί αναλυτές και Ουκρανοί αξιωματούχοι υποψιάζονται ότι η Μόσχα επιδιώκει σκόπιμα να προκαλέσει κρίση, ώστε να ενισχύσει τον έλεγχό της επί του μεγαλύτερου πυρηνικού εργοστασίου της Ευρώπης.
«Η Ρωσία χρησιμοποιεί το πυρηνικό εργοστάσιο ως διαπραγματευτικό χαρτί», ανέφερε χαρακτηριστικά Ουκρανός αξιωματούχος. Αντίστοιχα, η Greenpeace προειδοποιεί ότι η εγκατάσταση εισέρχεται σε μια «νέα κρίσιμη και δυνητικά καταστροφική φάση».
Το όριο των 72 ωρών και ο κίνδυνος πυρηνικής τήξης
Σύμφωνα με τα τεστ αντοχής της ΕΕ μετά το πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα, οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές επισημαίνουν ότι ένας πυρηνικός σταθμός δεν πρέπει να μείνει χωρίς εξωτερικό ρεύμα για πάνω από 72 ώρες. Το διάστημα αυτό έχει ήδη ξεπεραστεί, χωρίς να έχει υπάρξει μέχρι στιγμής αποκατάσταση.
Από τις 18 εφεδρικές γεννήτριες του σταθμού, μόλις 7 είναι λειτουργικές. Αν σταματήσουν, η θερμότητα από τα πυρηνικά καύσιμα εντός των έξι αντιδραστήρων θα αυξηθεί ανεξέλεγκτα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε πυρηνική τήξη μέσα σε διάστημα εβδομάδων.
Παραλληλισμός με τη Φουκουσίμα
Η κρίση στη Ζαπορίζια συγκρίνεται ήδη με το ατύχημα στη Φουκουσίμα το 2011. Εκεί, οι αντιδραστήρες σταμάτησαν μετά από σεισμό 9 Ρίχτερ, αλλά οι γεννήτριες καταστράφηκαν από το επακόλουθο τσουνάμι, με αποτέλεσμα να λιώσουν τρεις ράβδοι καυσίμου μέσα σε τρεις ημέρες. Αν και δεν υπήρξαν θάνατοι, πάνω από 100.000 άτομα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Ρωσικά σχέδια για ενεργοποίηση του εργοστασίου
Η Ρωσία φέρεται να επιδιώκει τη σύνδεση του σταθμού με το ρωσικό δίκτυο ενέργειας μέσω κατεχόμενων περιοχών, πιθανότατα παρακάμπτοντας το ουκρανικό σύστημα. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν κατασκευή 125 χιλιομέτρων υποδομών από τη Μαριούπολη, καθώς και τη δημιουργία φράγματος για νέα δεξαμενή ψύξης – μια κίνηση που θα μπορούσε να επιτρέψει την επανεκκίνηση ενός από τους αντιδραστήρες.
Μόλις πριν μία εβδομάδα, ο Ρώσος διευθυντής του σταθμού, Γιούρι Τσερνιτσούκ, δήλωσε ότι η ένταξη στο ρωσικό δίκτυο βρίσκεται στο τελικό στάδιο. Ωστόσο, η ενεργοποίηση πυρηνικού αντιδραστήρα υπό συνθήκες πολέμου θα ήταν πρωτοφανής.
Επαναλαμβανόμενα blackout και διεθνείς ανησυχίες
Η κρατική ουκρανική εταιρεία Energoatom ανακοίνωσε ότι το εργοστάσιο βίωσε την 10η πλήρη διακοπή ρεύματος από την αρχή της ρωσικής εισβολής. Από τις 23 Σεπτεμβρίου, δεν υπάρχει καμία σύνδεση με το ουκρανικό ηλεκτρικό δίκτυο, με τις εφεδρικές γεννήτριες να σηκώνουν όλο το βάρος της ψύξης.
Στις 25 Σεπτεμβρίου, η εταιρεία κατηγόρησε τη Ρωσία ότι σκόπιμα δεν αποκαθιστά την ηλεκτροδότηση, αφήνοντας τον σταθμό για δεύτερη μέρα στο σκοτάδι.
Το ίδιο βράδυ, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν συναντήθηκε με τον γενικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι, στη Μόσχα. Αν και η συνάντηση χαρακτηρίστηκε «σημαντική», δεν ανακοινώθηκαν συγκεκριμένες αποφάσεις για την ασφάλεια του εργοστασίου.
Η Ζαπορίζια βρίσκεται πλέον σε σημείο καμπής. Η εσκεμμένη απουσία εξωτερικής παροχής, η κόπωση των γεννητριών, και τα ρωσικά σχέδια επανεκκίνησης συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα πυρηνικού κινδύνου – με την Ευρώπη και τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθούν, χωρίς ακόμη να μπορούν να παρέμβουν αποτελεσματικά.
Επιμέλεια: Νίκος Μαχαίρας
