Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ξαναγράψουν τη συμφωνία άμυνας με τη Δανία, ώστε να αρθούν όλοι οι περιορισμοί στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις διαβουλεύσεις.
Η εξέλιξη αυτή έχει αναδειχθεί σε κομβικό σημείο των διαπραγματεύσεων, καθώς συνδέεται άμεσα με την απαίτηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για έλεγχο του στρατηγικής σημασίας νησιού, όπως αναφέρει το Bloomberg.
Η αρχική συμφωνία, που υπεγράφη το 1951 και τροποποιήθηκε το 2004, προβλέπει ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να «διαβουλεύονται και να ενημερώνουν» τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν προχωρήσουν σε «οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γροιλανδία».
Πηγές που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, λόγω της ιδιωτικής φύσης των συζητήσεων, αναφέρουν ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές επιδιώκουν την αναδιατύπωση αυτής της γλώσσας, ώστε να διασφαλιστεί πως οι ΗΠΑ δεν θα αντιμετωπίζουν κανέναν περιορισμό στα σχέδιά τους. Οι λεπτομέρειες μιας ενδεχόμενης νέας συμφωνίας παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε ότι «αν αυτή η συμφωνία προχωρήσει –και ο πρόεδρος Τραμπ είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι θα προχωρήσει– οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους σε σχέση με τη Γροιλανδία, με πολύ μικρό κόστος, για πάντα». Πρόσθεσε ότι «καθώς οι λεπτομέρειες οριστικοποιούνται από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, θα ανακοινωθούν αναλόγως». Η δανική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει.
«Πλήρης πρόσβαση, χωρίς όρια και χρονικό πλαίσιο»
Η προσέγγιση αυτή συνάδει με τις δημόσιες τοποθετήσεις του ίδιου του Τραμπ. Την Τετάρτη ανακοίνωσε το «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά από συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες.
«Θα συνεργαστούμε όλοι μαζί. Και στην πραγματικότητα το ΝΑΤΟ θα συμμετέχει», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη, απαντώντας σε ερώτηση για το αν η συμφωνία προβλέπει αμερικανική κυριότητα του νησιού. «Θα το κάνουμε εν μέρει σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ, κάτι που είναι και το σωστό», ανέφερε κατά την επιστροφή του από το Νταβός, προσθέτοντας ότι σε «δύο εβδομάδες» θα γίνει γνωστό αν οι Δανοί έχουν συμφωνήσει.
Σε συνέντευξή του στο Fox Business νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα έχουν «όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε». «Θα μπορούμε να τοποθετήσουμε ό,τι χρειαζόμαστε στη Γροιλανδία, επειδή τη θέλουμε», είπε. «Ουσιαστικά πρόκειται για πλήρη πρόσβαση, χωρίς τέλος και χωρίς χρονικό περιορισμό».
Μια τελική συμφωνία θα εκτόνωνε αυτό που έχει εξελιχθεί στη σοβαρότερη απειλή για τη διατλαντική συμμαχία από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Bloomberg έχει αναφέρει ότι το πλαίσιο της συμφωνίας που ανακοίνωσε ο Τραμπ προβλέπει την ανάπτυξη αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική.
Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ θα τηρούσε τη δέσμευσή του να μην επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες.
Δανία και Γροιλανδία: Ανοιχτές σε επέκταση, αλλά με όρους
Η πρωτοβουλία του Τραμπ σηματοδοτεί αναστροφή μιας πολυετούς τάσης περιορισμού της αμερικανικής παρουσίας στη Γροιλανδία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Οι ΗΠΑ πέρασαν από έως και 17 στρατιωτικές βάσεις σε μία μόνο, με περίπου 150 στρατιωτικούς και περισσότερους από 300 συμβασιούχους, πολλοί εκ των οποίων είναι Δανοί ή Γροιλανδοί πολίτες.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό η Δανία και η Γροιλανδία θα αποδεχθούν αλλαγές στη συμφωνία. Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν δήλωσε, πριν από τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία είναι ανοιχτές σε «περαιτέρω επέκταση» της αμυντικής συνθήκης του 1951, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
«Αυτό πρέπει, φυσικά, να γίνει με σωστό και σεβαστό τρόπο, και τώρα εξετάζουμε αν μπορεί να πραγματοποιηθεί», ανέφερε.
Η υφιστάμενη συμφωνία ήδη θέτει λίγους περιορισμούς στις ΗΠΑ, ενώ τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία εδώ και χρόνια ενθαρρύνουν μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία.
«Κάθε φορά που ζητούσαμε συνάντηση για κάποιο θέμα, υπήρχε πάντα προθυμία για συζήτηση», δήλωσε η Άιρις Φέργκιουσον, πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ για την Αρκτική και την παγκόσμια ανθεκτικότητα κατά την κυβέρνηση Μπάιντεν.
Όπως σημείωσε, η Γροιλανδία ενδιαφέρεται επίσης για ενισχυμένη αμερικανική στρατιωτική δραστηριότητα, καθώς τα σχετικά συμβόλαια στηρίζουν την τοπική οικονομία.
