Ο Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε και πάλι τη Δευτέρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «χρειάζονται» τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας. Είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία για να την καταλάβει; τον ρώτησαν δημοσιογράφοι. «Κανένα σχόλιο», απάντησε ο πρόεδρος, προκαλώντας – για άλλη μια φορά – ανατριχίλα στους ανήσυχους κατοίκους της Γροιλανδίας.
Η Γροιλανδία είναι ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας, χώρας-μέλους τόσο της ΕΕ όσο και του ΝΑΤΟ. Ο πρόεδρος Τραμπ ασκεί πλέον έντονες πιέσεις στους συμμάχους της Δανίας και στους δύο αυτούς οργανισμούς να εγκαταλείψουν την Κοπεγχάγη και να επιτρέψουν στις ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας — διαφορετικά, απειλεί με τιμωρητικούς δασμούς σε όλες τις εξαγωγές τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC, για τις ευρωπαϊκές οικονομίες, που ήδη δοκιμάζονται, πρόκειται για εφιαλτικό σενάριο. Ιδίως για χώρες που εξαρτώνται από τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, όπως η Γερμανία με την αυτοκινητοβιομηχανία της ή η Ιταλία με τα προϊόντα πολυτελείας. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 55% των Αμερικανών δεν θέλει την αγορά της Γροιλανδίας.
Τη Δευτέρα, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών δήλωσε μετά από έκτακτη συνάντηση με τον Γάλλο ομόλογό του: «Δεν θα επιτρέψουμε να μας εκβιάσουν». Οι απειλές Τραμπ έπεσαν σαν χαστούκι στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που μόλις πέρυσι είχαν καταλήξει – ξεχωριστά, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο – σε εμπορικές συμφωνίες με τον Αμερικανό πρόεδρο.
«Ζούμε σε αχαρτογράφητα νερά. Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι τέτοιο. Έναν σύμμαχο 250 ετών να σκέφτεται τη χρήση δασμών ως γεωπολιτικό όπλο», δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ. Ο Γερμανός ομόλογός του, Λαρς Κλινγκμπάιλ, πρόσθεσε: «Μια κόκκινη γραμμή ξεπεράστηκε… Η Ευρώπη πρέπει να είναι προετοιμασμένη».
Ξαφνικά, η «ήπια» προσέγγιση που είχαν υιοθετήσει οι Ευρωπαίοι ηγέτες από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο για δεύτερη θητεία φαίνεται να έχει λήξει.
«Καλός και κακός αστυνομικός»
Είναι νωρίς για να μιλήσει κανείς για οριστικό τέλος των διατλαντικών σχέσεων, όμως η ΕΕ ελπίζει να προσεγγίσει τον Αμερικανό πρόεδρο αυτή την Τετάρτη στην Ελβετία, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, «μιλώντας ήπια αλλά κρατώντας μεγάλο ραβδί», παραφράζοντας τον Θίοντορ Ρούζβελτ.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες λένε στον Τραμπ ότι θα τον στηρίξουν στην ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική, ώστε να μην υπάρχει ανάγκη μονομερούς δράσης στη Γροιλανδία. Παράλληλα, διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες αφήνουν να εννοηθεί ότι εξετάζονται αντίμετρα: δασμοί ύψους έως 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικά προϊόντα ή ακόμη και περιορισμοί στην πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων —συμπεριλαμβανομένων τραπεζών και εταιρειών υψηλής τεχνολογίας— στην ενιαία αγορά της ΕΕ.
Τέτοια μέτρα θα είχαν αναπόφευκτα αντίκτυπο και στους Αμερικανούς καταναλωτές. Οι επενδυτές της ΕΕ απασχολούν περίπου 3,4 εκατομμύρια εργαζόμενους σε όλες σχεδόν τις πολιτείες των ΗΠΑ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τις εσωτερικές της διαφωνίες, παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός παίκτης παγκοσμίως, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 16% του παγκόσμιου εμπορίου το 2024.
Οι Βρυξέλλες ελπίζουν ότι ο Τραμπ θα υποχωρήσει από τη μαξιμαλιστική του στάση, αν αντιληφθεί πως μπορεί να «κερδίσει» ένα νησί αλλά να χάσει στενούς συμμάχους, ενώ ταυτόχρονα να αυξήσει το κόστος ζωής στις ΗΠΑ μέσω ευρωπαϊκών αντιποίνων.
«Προτεραιότητά μας είναι η εμπλοκή, όχι η κλιμάκωση», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ασφάλεια και εμπιστοσύνη
Ωστόσο, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ εμφανίστηκε αμετακίνητος στο Νταβός: «Ο πρόεδρος βλέπει τη Γροιλανδία ως στρατηγικό πλεονέκτημα για τις ΗΠΑ. Δεν πρόκειται να αναθέσουμε την ασφάλεια του ημισφαιρίου μας σε κανέναν άλλον».
Η Ευρώπη βρίσκεται παγιδευμένη. Αν αντιδράσει, κινδυνεύει να επιδεινώσει τις σχέσεις. Αν δεν αντιδράσει, κινδυνεύει να φανεί αδύναμη. Και η σκληρή πραγματικότητα είναι πως η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της και για μια βιώσιμη ειρηνευτική λύση στην Ουκρανία.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ τόνισε ότι είναι «εθνικό συμφέρον» του Ηνωμένου Βασιλείου να διατηρήσει στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ σε θέματα άμυνας και πληροφοριών. Όμως, αν η Ευρώπη συνεχίσει απλώς να «διαχειρίζεται» τον Τραμπ, ενώ εκείνος απειλεί την κυριαρχία ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ, διακινδυνεύει να εμφανιστεί σοβαρά αποδυναμωμένη.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας έγραψε στο Χ: «Δεν θέλουμε σύγκρουση, αλλά θα κρατήσουμε τη θέση μας».
Ένας κόσμος που αλλάζει
Ρωσία και Κίνα παρακολουθούν από το περιθώριο. Στα μάτια τους, η παραδοσιακή συνοχή της Δύσης δείχνει να ραγίζει. Ο κόσμος μετατοπίζεται προς μια πολυπολική ισορροπία, με δυνάμεις όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και η Σαουδική Αραβία να διεκδικούν μεγαλύτερο ρόλο.
Ο Τραμπ έχει επίσης δείξει περιορισμένο σεβασμό σε πολυμερείς θεσμούς όπως το ΝΑΤΟ και ο ΟΗΕ. Η πρωτοβουλία του για τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με τη Γαλλία να δηλώνει ότι δεν θα συμμετάσχει, θεωρώντας πως υπονομεύονται οι αρχές του ΟΗΕ.
Παρά τις εντάσεις, οι διατλαντικές σχέσεις δεν έχουν καταρρεύσει. Οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί. Όμως, αν η Ευρώπη θέλει να ακουστεί από τον Ντόναλντ Τραμπ, θα πρέπει να μιλήσει με μία φωνή.
Και αυτό, ειδικά στο ζήτημα της Γροιλανδίας, μόνο εύκολο δεν θα είναι.
Πηγή: BBC
