Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εντείνει τις πιέσεις προς την Ουκρανία για να αποδεχθεί όρους για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, υιοθετώντας ορισμένα σημεία της ρωσικής ρητορικής, μόλις δύο ημέρες μετά τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Τραμπ φιλοξενεί σήμερα τη σύνοδο κορυφής με τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ηγέτες ευρωπαϊκών χωρών στον Λευκό Οίκο – μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη δυτική συμμαχία μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Η συνάντηση πραγματοποιείται λίγες μέρες μετά τη συνάντηση Τραμπ–Πούτιν στην Αλάσκα, η οποία προκάλεσε έντονη ανησυχία διεθνώς. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποδέχθηκε θερμά τον Πούτιν – ο οποίος κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου – και του προσέφερε σημαντικές συμβολικές παραχωρήσεις, χωρίς να λάβει εμφανή ανταλλάγματα.
Ωστόσο, ο απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, δήλωσε την Κυριακή στο CNN πως η Ρωσία έχει επιδείξει «σημάδια υποχώρησης» σχετικά με τη μελλοντική ασφάλεια της Ουκρανίας, ενώ φέρεται να είναι πρόθυμη να συζητήσει «σημαντικές ανταλλαγές εδαφών» ως μέρος μιας συμφωνίας.
«Συμφωνήσαμε σε ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας, που θα χαρακτήριζα καθοριστικές», δήλωσε ο Γουίτκοφ.
Παρά την αισιοδοξία Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το σκηνικό της συνάντησης της Δευτέρας επιβαρύνεται από τη δήλωσή του μετά τη συνάντηση με τον Πούτιν:
«Κάντε συμφωνία», είπε στο Fox News. «Η Ρωσία είναι μεγάλη δύναμη. Η Ουκρανία δεν είναι».
Ακόμη περισσότερο, σε ανάρτησή του το βράδυ της Κυριακής στο Truth Social, ο Τραμπ επανέλαβε τη ρωσική θέση ότι η Ουκρανία δεν πρέπει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, σημειώνοντας:
«Ο Πρόεδρος Ζελένσκι μπορεί να τελειώσει τον πόλεμο σχεδόν αμέσως, αν το θέλει. Ή μπορεί να συνεχίσει να πολεμά».
Η δήλωση αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε Κίεβο και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς εκφράζονται φόβοι πως ο Τραμπ θα προσπαθήσει να επιβάλει στους Ουκρανούς έναν ταπεινωτικό συμβιβασμό, ευνοϊκό για τον Πούτιν. Εάν ο Ζελένσκι αρνηθεί, ο Τραμπ ενδέχεται να τον καταστήσει υπεύθυνο για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων και να αποσύρει πλήρως τη στήριξη των ΗΠΑ.
Καίριες ερωτήσεις για τη στάση των ΗΠΑ
Η μεγάλη ερώτηση παραμένει: Είναι ο Τραμπ διατεθειμένος να αναλάβει ρόλο έντιμου διαμεσολαβητή που θα φέρει Ρωσία και Ουκρανία σε έναν δύσκολο αλλά ρεαλιστικό συμβιβασμό; Ή μήπως έχει ήδη γείρει προς τις απαιτήσεις του Πούτιν, υπονομεύοντας τα συμφέροντα της Ουκρανίας και της Ευρώπης;
«Ο Τραμπ, στην προσπάθειά του να τερματίσει τον πόλεμο, έκανε κάτι χρήσιμο: Απέδειξε πως η Ρωσία – και όχι η Ουκρανία ή η Ευρώπη – είναι αυτή που δεν θέλει ειρήνη χωρίς απαράδεκτες παραχωρήσεις», σημείωσε ο Τζος Ρούντολφ, διευθυντής του German Marshall Fund.
Παρά την αμφισβήτηση των προθέσεών του, ο Τραμπ παραμένει κρίσιμος παίκτης, καθώς καμία βιώσιμη συμφωνία δε φαίνεται εφικτή χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ.
Ευρωπαϊκή ανησυχία και πολιτικές ισορροπίες
Ο Ζελένσκι καταφθάνει στον Λευκό Οίκο συνοδευόμενος από ηγέτες μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών – ανάμεσά τους οι Εμανουέλ Μακρόν, Φρίντριχ Μερτς, Κιερ Στάρμερ, Τζόρτζια Μελόνι και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε – σε μια προσπάθεια συλλογικής διαπραγματευτικής άμυνας απέναντι σε πιθανή πίεση από την Ουάσινγκτον.
Η Ευρώπη αντιλαμβάνεται πως έχει υπαρξιακά συμφέροντα στην έκβαση του πολέμου, καθώς μια πιθανή νίκη της Ρωσίας θα αποσταθεροποιούσε την ήπειρο.
«Δεν είναι μόνο θέμα της Ουκρανίας. Είναι το μέλλον της Ευρώπης που διακυβεύεται», δήλωσε η Φιόνα Χιλ, πρώην σύμβουλος του Τραμπ για τη Ρωσία.
Παρόλα αυτά, η ρωσική ηγεσία επιμένει σε απαιτήσεις που είναι αδύνατο να αποδεχθεί το Κίεβο – όπως η παραχώρηση μεγάλου μέρους της Ντονμπάς, η αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας και ο αποκλεισμός της από μελλοντική ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Ο Μάρκο Ρούμπιο, Υπουργός Εξωτερικών και Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Τραμπ, ήταν πιο επιφυλακτικός: «Εντοπίσαμε κάποια σημεία πιθανής συμφωνίας, αλλά παραμένουν σημαντικά εμπόδια. Δεν είμαστε κοντά σε ειρήνη».
Οι διαθέσεις του Τραμπ – και ο κίνδυνος θεάματος
Η προσωπική διάθεση του Τραμπ θα είναι καθοριστική στη συνάντηση της Δευτέρας, ιδιαίτερα μετά τις σφοδρές αντιδράσεις για τη φιλοξενία Πούτιν. Υπάρχει ανησυχία πως ο πρόεδρος ενδέχεται να μετατρέψει τη σύνοδο σε τηλεοπτικό θέαμα, με άνοιγμα της αίθουσας στους δημοσιογράφους και απρόβλεπτες δηλώσεις.
Αν και ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες – όπως η Μελόνι, ο Σταμπ και ο Στάρμερ – διατηρούν καλές σχέσεις με τον Τραμπ, το χάσμα απόψεων παραμένει.
Ο Εμμανουέλ Μακρόν σημείωσε στο X πως «πρέπει να μάθουμε από την εμπειρία των τελευταίων 30 ετών – ιδίως από την τάση της Ρωσίας να μην τηρεί τις δεσμεύσεις της».
Από την άλλη, οι φιλοτραμπικοί κύκλοι στα αμερικανικά ΜΜΕ παρουσιάζουν ήδη τον Ζελένσκι ως εμπόδιο στην ειρήνη και προβάλουν τον Τραμπ ως πιθανό νομπελίστα ειρήνης.
«Αν καταφέρει να φέρει την ειρήνη, λίγη σημασία έχει το κίνητρό του», έγραψε σχολιαστής.
Ωστόσο, για την Ευρώπη – και την ίδια την Ουκρανία – το τίμημα ενδέχεται να είναι ανυπολόγιστο.
