Γνωστό από την αρχαιότητα για τις ευεργετικές του ιδιότητες, το βαλσαμόχορτο –ή αλλιώς σπαθόχορτο ή βοτάνι του Αγίου Ιωάννη– αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα φυσικά μέσα ενίσχυσης της διάθεσης. Οι αναφορές στη χρήση του εντοπίζονται ήδη στα κείμενα του Γαληνού, ενώ μέχρι σήμερα εξακολουθεί να απασχολεί την επιστημονική κοινότητα για τη δράση του στην ψυχική υγεία.
Το βαλσαμόχορτο φύεται ευρέως στην Ευρώπη, ενώ στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Κρήτη συναντώνται πολλά διαφορετικά είδη του. Τα άνθη του φυτού, με το χαρακτηριστικό έντονο κίτρινο χρώμα, είναι πλούσια σε δραστικές ενώσεις όπως η υπερικίνη και τα φλαβονοειδή, που φαίνεται να συμβάλλουν στη ρύθμιση της διάθεσης. Παραδοσιακά, το βαλσαμόχορτο χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων όπως η νευρικότητα, η ευερεθιστότητα και η αϋπνία, ενώ θεωρείται ήπιο τονωτικό του νευρικού συστήματος.
Φυσικό αντικαταθλιπτικό
Η πιο γνωστή του ιδιότητα, ωστόσο, είναι η επίδρασή του στην κατάθλιψη. Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι το βαλσαμόχορτο μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της ήπιας έως μέτριας κατάθλιψης, επηρεάζοντας νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη και ενισχύοντας τη συναισθηματική ισορροπία. Μάλιστα, μετα-αναλύσεις κλινικών δοκιμών έχουν δείξει ότι είναι πιο αποτελεσματικό από το placebo και σε ορισμένες περιπτώσεις συγκρίσιμο με συμβατικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα, με λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Παρότι τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η δράση του αφορά κυρίως ήπιες μορφές κατάθλιψης και δεν υποκαθιστά την ιατρική θεραπεία σε σοβαρότερες περιπτώσεις.
Πότε χρειάζεται προσοχή;
Παρά τη φυσική προέλευση του βοτάνου, η χρήση του απαιτεί προσοχή. Η χρήση του μπορεί να συνοδεύεται από παρενέργειες, όπως:
-φωτοευαισθησία (αυξημένη ευαισθησία στον ήλιο),
-γαστρεντερικές διαταραχές, όπως ναυτία,
-ξηροστομία,
-ζάλη ή ήπια κόπωση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις αλληλεπιδράσεις με φάρμακα. Το βαλσαμόχορτο μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό πολλών φαρμάκων, μειώνοντας ή ενισχύοντας τη δράση τους. Ενδεικτικά, δεν συνιστάται η ταυτόχρονη λήψη του με αντικαταθλιπτικά, αντισυλληπτικά, αντιπηκτικά και άλλα σκευάσματα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Επιπλέον, σε άτομα με διπολική διαταραχή ενδέχεται να επιδεινώσει τα συμπτώματα, ενώ η χρήση του σε εγκυμοσύνη και θηλασμό πρέπει να αποφεύγεται.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
